Achtergrondinformatie

In september 2001 is bij het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) een op het verrichten van wetenschappelijk onderzoek georiënteerd programma van start gegaan: het Graduiertenkolleg. In een gunstige institutionele en intellectuele omgeving worden promovendi in staat gesteld binnen vier jaar een dissertatie van hoge kwaliteit te schrijven, en kunnen geïnteresseerden op hoog niveau over aan Duitsland gerelateerde thema’s discussiëren. De opzet, organisatie en financiering verloopt in nauwe samenwerking met de Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD).

Het Graduiertenkolleg heeft tot doel een aanvulling te bieden op het traditionele systeem van de individuele promotiebegeleiding en de onderzoeksscholen. Ondanks alle inspanningen leiden promovendi, vooral in de humaniora, vaak een geïsoleerd bestaan. De huidige onderzoeksscholen in Nederland zijn meestal te groot en te heterogeen om voor meer eenheid te zorgen; een op de promovendus afgestemd pakket van onderwijs- en onderzoeksactiviteiten ontbreekt veelal. Het Graduiertenkolleg smeedt onderzoekers van verschillende instellingen aaneen tot een hechte groep door middel van regelmatige bijeenkomsten en wederzijdse projectpresentaties. De interdisciplinaire benadering zorgt ervoor dat de deelnemers naast specialist op hun eigen terrein ook generalist blijven met bredere kennis van het hedendaagse Duitsland.

Het Graduiertenkolleg is georganiseerd rondom een breed onderzoeksthema: politiek, maatschappij en cultuur in het contemporaine Duitsland. Door dit centrale thema wordt het mogelijk om een op de sociaal- en geesteswetenschappen georiënteerd programma aan te bieden. Er ontstaat een intellectuele omgeving waarin de promovendus zijn of haar onderzoek doet temidden van andere promovendi met verwante thema’s en vraagstellingen.

In de loop van de jaren zijn de bijeenkomsten van het Kolleg uitgegroeid tot workshops waarin meerdere sprekers optreden en veel ruimte voor discussie is. Deze studiedagen worden thematisch georganiseerd, bijvoorbeeld omtrent het onderzoek van een of meerdere promovendi of naar aanleiding van de Duitse actualiteit. In de regel worden Duitse deskundigen als gastsprekers uitgenodigd.

Sinds 2001 is het aantal deelnemers gestegen van oorspronkelijk vier tot ca. 25 promovendi van verschillende Nederlandse universiteiten. De eerste proefschriften werden in de loop van 2005 afgerond. Verder vinden ook steeds meer gevorderde studenten, docenten en senior onderzoekers hun weg naar het Graduiertenkolleg. De bijeenkomsten zijn in principe voor alle geïnteresseerden toegankelijk.

Zie voor meer informatie over het Graduiertenkolleg ook de website van het DIA.