Opslag in Hamburg

Wanneer je rondloopt door de wijk maken de rode bakstenen gebouwen veel indruk op je. In die gebouwen werden vroeger – en nog steeds – goederen opgeslagen. De functie heeft de naam van de wijk bepaald: ‘Speicher’ betekent in het Nederlands ‘opslag’.

Nu zie je vooral nog veel tapijthandelaren in de wijk die hun tapijten in de gebouwen hebben opgeslagen. De Speicherstadt zou de grootste opslagplaats van Oosterse tapijten ter wereld zijn. Naar schatting is de waarde van alle tapijten in de Speicherstadt maar liefst € 1,6 miljard! Dat is te zien in het straatbeeld: waar je naar binnen kunt kijken zie je veelal tapijten liggen.

Maar wat werd er vroeger nog meer in deze gebouwen opgeslagen? Waar kwamen de goederen vandaan? En ook: waarom werden de goederen juist híer opgeslagen?

Koffie, thee en… tapijten

 Vroeger werden vooral koffie en thee werden in de Speicherstadt opgeslagen. Toch staat dit havengebied ook bekend om de opslag van cacao, kruiden, specerijen en tabak. Deze producten werden vanuit Afrika en Azië naar Europese havens verscheept, waaronder Hamburg. Vanuit daar werden ze verder verhandeld.

Dat gebeurde ook tijdens de Gouden Eeuw in Amsterdam. Wat Hamburg zo speciaal maakt, is dat de douane weinig te zeggen had en dan handelaren geen tolheffingen hoefden te betalen in Hamburg.

‘Freihafengebiet’

In 1871 werd het Duitse Rijk opgericht en Hamburg werd een deelstaat van Duitsland. Dat is de stad ook nu nog. Hamburg ging ook tot de douane-unie behoren, ook wel de ‘Deutsche Zollverein’ genoemd. Er werd één Duitse douanepolitiek naar het buitenland gevoerd. Goederen die Hamburg inkwamen, moesten door de douane en er werden ook heffingen gevraagd bij de import van goederen. Dit deed men om de eigen Duitse economie te beschermen.

 Dat was niet erg handig, vonden ze in Hamburg. Het zwakte de economie af, buitenlandse bedrijven weken uit naar andere landen. De stad besloot om een gebied te creëren dat niet tot het Duitse douanegebied behoorde. De kooplieden in Hamburg bleven in dat gebied hun privileges behouden, importgoederen konden zonder tolheffing worden opgeslagen en verder verhandeld worden.

De Speicherstadt werd een speciaal stuk Duitsland, hier werden weinig tot geen importheffingen geheven en de douane bemoeide zich niet met wat er in de Speicherstadt werd verhandeld. Hierdoor werd de Speicherstadt een ‘Freihafengebiet’.

Dat is de Speicherstadt nog steeds, maar dit is nu beperkt tot de tapijtenopslag. In het overige havengebied van Hamburg moet er gewoon tol worden betaald.

Spoorbaan

Niet alleen voor handelaren, maar ook voor toeristen is de wijk aantrekkelijk. Dat komt mede door de bijzondere architectuur. Ook is de ‘Hamburg Dungeon’ er gevestigd, evenals het ‘Miniatur Wunderland’, de grootste modelspoorbaan ter wereld met zo’n 12.000 meter spoorbaan, 200.000 figuren en 5500 auto’s. Ook het ‘Deutsches Zollmuseum’ en het ‘Speicherstadtmuseum’ zijn er gevestigd. Voor de toeristen is er dus genoeg te doen.

En voor degenen die weinig tijd hebben: afgelopen voorjaar heeft één wandeling al genoeg indruk op mij achtergelaten!

Kees van Ruremonde is redacteur van de scholierenredactie van Duitslandweb. Hij zit in 6 atheneum van het ds. Pierson College in 's-Hertogenbosch.

Foto's: Kees van Ruremonde