Die Verwandlung
Absurd, vreemd, maar toch leuk
10-sep-2008
Stel je voor: Het is een normale ochtend, je wordt wakker in je eigen bed. Als je je hoofd een klein beetje opheft zie je niet je eigen lichaam maar een bruine boogvormige buik. Als je nog eens goed kijkt zie je dat je allemaal splinterdunne hulpeloze beentjes hebt die als een gek heen en weer bewegen. Langzaam kom je tot de conclusie dat je een insect bent geworden. Wat doe je dan?
Wat
ik zou doen? Flauwvallen of denken dat ik een nachtmerrie heb! Gregor, de
hoofdpersoon van het boek ‘Die Verwandlung’ (de gedaante-verwisseling) van Franz
Kafka, neemt het allemaal nuchter op. Het enige probleem is dat het lastig is om
als insect naar je werk te gaan. Wat zou zijn baas zeggen?
Op deze manier begint het vreemde verhaal van Franz Kafka.
Ik ben een kever geworden
Gregor Samsa is een handelaar in stoffen. Hij is de enige kostwinner in het huis waar hij woont samen met zijn ouders en zijn zus. Op een ochtend wordt hij wakker en ontdekt hij dat hij een soort kever is. Eigenlijk zou hij om vier uur met de trein weg moeten voor zijn werk, maar het lukt hem niet uit bed te komen. Hij doet verschillende pogingen, maar zijn nieuwe vreemde lijf met de dartelende pootjes wil niet echt meewerken. Om zeven uur beginnen zijn ouders en zusje ongerust te worden. Ze kunnen de kamer niet in want deze is van binnen gesloten. Als ze vragen wat er aan de hand is krijgen ze een soort dierengeluid te horen. Uiteindelijk lukt het Gregor zijn ouders en zijn zus even gerust te stellen.
Later komt ook nog eens iemand van het werk langs om te controleren of Gregor echt ziek is. Met grote moeite lukt het Gregor uit zijn bed te komen en de deur te openen. Hij is bang zijn ouders te laten schrikken maar er zit niets anders op. En ja, als zijn ouders en de controleur hem zien schrikken ze zich wezenloos. De controleur vlucht meteen en zijn vader drijft hem met een stok terug zijn kamer in. Alleen zijn zusje durft nog de kamer binnen te komen. Zij brengt hem eten en houdt zijn kamer schoon.
Gregor is dan wel van de buitenkant veranderd in een kever, hij heeft nog steeds het menselijk bewustzijn. Maar omdat zijn ouders alleen maar dierengeluiden uit zijn mond horen komen denken ze dat hij hen niet kan verstaan. Langzamerhand gaan ze Gregor meer zien als een lelijk vies monster en vergeten ze dat het hun zoon en broer was. Hoe moet het met Gregor verder? Wordt hij weer normaal of gaat het toch de verkeerde kant op?
Franz Kafka
Franz Kafka, de schrijver van ‘Die Verwandlung’, werd geboren in het tweetalige Praag op 3 juli 1883. Zijn vader was zeer autoritair en overheerste zijn jeugd. In Praag voelde hij zich als Duitssprekende jood niet echt thuis.
Zijn vader klom als zakenman steeds hogerop. Hij ging er helemaal vanuit dat zijn zoon hem zou opvolgen. Maar Franz Kafka wilde het liefste zo ver mogelijk van zijn vader vandaan zijn, ontsnappen aan zijn gezag. Al snel komt hij in contact met schrijvers en dichters en begint hij te schrijven.
Eerst gaat hij Duitse literatuur studeren maar later stapt hij over op de studie rechten. Die studie zal waarschijnlijk meer waardering krijgen van zijn vader dan de studie literatuur. Hij promoveert zelfs tot doctor maar echt gelukkig wordt hij niet. Al snel krijgt hij een zware baan van zes uur per dag bij een verzekeringsmaatschappij. Als hij thuis is schrijft hij tot diep in de nacht. Soms leest hij zijn teksten voor aan zijn eigen vrienden.
Op vroege leeftijd krijgt Kafka tuberculose waaraan hij in 1924 overlijdt. Vlak voor zijn dood vroeg Kafka zijn vriend Max Brod zijn romans te vernietigen. Maar Brod heeft zijn wens geweigerd en de romans laten afdrukken.
Alles wordt werkelijkheid
Het bijzondere aan Kafka's schrijfstijl is dat zelfs de meest rare gebeurtenissen nog echt lijken. Met zijn ontzettend serieuze, koele en nuchtere schrijfstijl is het helemaal niet raar dat iemand veranderd in een kever. Kafka kan van alles werkelijkheid maken. Kafka's schrijfstijl heeft zo’n grote invloed op de literatuurwereld dat zelfs de termen ‘kafkaiaans’ en ‘kafkaësk’ ontstonden.
Absurdisme, de vreemdste verhalen, maar toch bijna werkelijkheid. Dat is Kafka, dat is kafkaiaans en kafkaësk, dat is ‘die Verwandlung’. Houdt jij ook van die gekke verhalen? Dan moet je Kafka lezen!
Jolijn zat in het schooljaar 2008-2009 in de Scholierenredactie van het Duitslandweb. Ze zat op het UniC in Utrecht.
