Stasi gevangenis

 In 1951 droegen de Sovjets de gevangenis in Berlin-Hohenschönhausen over aan de DDR-regering, die de verantwoordelijkheid ervoor in handen van de Stasi legde. Het gebouw werd uitgebreid: er kwam een nieuwe vleugel met meer cellen en een vleugel met verhoorkamers waar de verdachten soms negen uur per dag werden uitgehoord over hun vrienden en familie.

Tijdens de DDR-periode werd het bestaan van deze gevangenis streng geheim gehouden voor de bevolking. Op plattegronden was de wijk rond de gevangenis slechts een witte vlek. De leden van de verboden oppositie en iedereen die werd opgepakt, wisten dus ook niet waar ze zich bevonden. Formeel werden ze opgepakt voor spionage, staatsvijandelijke propaganda en bezoedeling van de staat; de processen waren meestal slechts show, bedoeld voor het Westers oog.

Het opvallende verschil tussen de Sovjet- en de DDR-periode van gevangenis Berlin-Hohenschönhausen is dat de Stasi gebruik maakte van psychische foltermethodes in plaats van fysieke. De gevangenen werden geïsoleerd van elkaar en van de buitenwereld, gedesoriënteerd en volkomen murw en angstig gemaakt door urenlange verhoren van speciaal daartoe opgeleide psychologen van de Stasi. De gevangenis werd pas in december 1989, dus na de val van de Muur, opgeheven. Toen hadden de bewakers al heel wat archieven weten te vernietigen. De bewakers lopen nog gewoon vrij rond: zij vielen immers onder DDR-wetgeving, en daarin werd geen enkel bezwaar gemaakt tegen geheime opsluiting van dissidenten.

 Op het Zuyderzee College

 Toen Thomas 21 jaar was, had hij er genoeg van. Hij vond dat hij niks meer mocht doen wat hij wilde. Hij werd niet eens toegelaten op een studie voor muziek. Ook muziek maken in een band werd streng gecontroleerd. Je moest een soort auditie doen als je muziek wilde maken. De teksten mochten niet Engels zijn en de bandleden mochten geen spijkerbroek aan of lang haar hebben.

Via Praag kwam hij in 1981 bijna in Hongarije. Maar teveel mensen wisten van zijn plan, dus is de Stasi erachter gekomen. Na vijf maanden isolatie in Hohenschönhausen, heeft hij ook anderhalf jaar in Bautzen vastgezeten. De gevangeren hadden geen eigen identiteit meer, ze werden aangesproken met nummers. Gevangenen mochten elkaar niet zien.

Toen ik meneer Lukow vroeg wat hij de hele dag door deed, antwoordde hij: "veel denken". Ze mochten één keer per dag naar ‘buiten’ ( onder aan een trap, waar je niet naar boven kon. Er was een soort gaas boven aan de trap bevestigd). Toen ik hem vroeg of hij normaal te eten kreeg, antwoordde hij met ja. Dit had ik niet verwacht. De reden waarom ze goed te eten kregen is dat de gevangenen dan ‘fit’ waren voor de ondervragingen.

Ik vind meneer Lukow een heel erg aardige man. Ik bewonder hem. Dat mensen goed van zoiets af kunnen komen, blijkt maar weer. Volgens Thomas Lukow moet je gewoon altijd hoop hebben.

Salome zat in het schooljaar 2006-2007 in de Scholierenredactie van het Duitslandweb. Ze zat op het Zuyderzee College in Emmeloord.