Berliner, Nussecken und Zuckerkuchen

Mijn hele jeugd heb ik doorgebracht in een bakkerij. Mijn opa was bakker in het kleine dorpje Barenburg in Noord-Duitsland. Hij bakte veertig jaar lang, zes dagen per week brood, broodjes, cake en taarten en mijn oma verkocht ze in de winkel. Zijn bijzondere specialiteit was het donkere roggebrood, Schwarzbrot genoemd, waarvan de mensen zeiden dat er in wijde omtrek niets vergelijkbaars te vinden was. Toen hij een paar jaar geleden stopte met bakken, probeerde een bakkerij in een ander dorp zijn roggebrood na te bootsen. Het is ze nooit gelukt, zijn recept was zo speciaal dat niemand anders het kon bakken. Ik ben dus opgegroeid met de bakproducten van mij opa. s’Morgens at ik zijn broodjes, op school zijn brood, op verjaardagen zijn taarten en cakes.

 Regionale verschillen

De bakcultuur in Duitsland is veel uitgebreider dan die in Nederland. Zowel het aanbod aan brood als het aanbod aan zoet gebak is in Duitsland veel groter. Duitsland is wereldwijd het land met de meeste broodsoorten. Meer dan zeshonderd soorten zijn officieel geregistreerd. Dat komt omdat elke streek zijn eigen speciale broodsoorten heeft. Mijn geboortestreek is vooral bekend vanwege het genoemde Schwarzbrot, een zeer donker roggebrood. Dit brood is zelfs zo’n specifiek onderdeel van onze streek dat alleen mensen het lekker vinden, die het van jongs af aan hebben gegeten.

 Cynisch kinderbrood

Brood heeft in Duitsland een zeer grote waarde als basisvoedingsmiddel. Duitsers eten ongeveer 85 kilogram brood per jaar, meer dan in elk ander land in de EU. Duitsers houden niet zo zeer van heel wit brood. Het brood moet meer een mengsel van verschillende tarwesoorten zijn, niet te helder maar ook niet te donker. Een brood wordt bepaald door de verhouding van de verschillende tarwesoorten, welke extra ingrediënten er in het brood zitten, op welke manier de tarwe is gemalen, hoe het brood is gevormd en hoe het is gebakken.

Brood is zelfs zo populair dat het een eigen tv-figuur voor kinderen heeft. Bernd das Brot is een cynische, altijd chagrijnige en door het leven zwaar benadeelde figuur op de Duitse kinderomroep KiKa.

 Berlijnse bollen

 Een veelgebruikt citaat over verschillen tussen Nederland en Duitsland is het verhaal over de verjaardag. In Nederland krijg je één koekje, de koekjestrommel gaat rond en nadat iedereen een koekje heeft gepakt gaat hij weer dicht. In Duitsland heb je op een verjaardag een hele tafel vol met verschillende taarten, die allemaal opgegeten moeten worden. Ik verklaar dat zo, dat Duitsers gewoon veel te veel van eten, en dan vooral van het eten van gebak houden om genoegen te nemen met één koekje. Dat is te zien aan het zeer uitgebreide assortiment in veel Duitse bakkerijen. Je hebt in Duitsland heel veel verschillende soorten taarten, cakes en vele andere lekkernijen. Eigenlijk is dit weer hetzelfde verhaal als met het brood. Door de regionale verschillen is een veelvoud aan bakproducten ontstaan.

Hier mijn persoonlijke favorieten:   

• Berliner: ‘Berlijnse bol’, een zoete gistdeegbol met een vulling van jam, met een glazuur van suiker óf bestoven met poedersuiker
• Zuckerkuchen: ‘Boterkoek’, deegwaar van gist, met daarop een mengsel van boter en suiker. Niemand maakt die beter dan mijn oma in Duitsland.
• Nussecken: ‘Notenhoeken’ Dit zijn driehoekige stukken cake, bestreken met een mengsel van chocolade, hazelnoten, suiker en slagroom.

 Geraspte hazelnoten
Ook bij het bakken thuis zijn er verschillen tussen Nederland en Duitsland. In Duitsland is het veel normaler om zelf iets te bakken. Nederlanders houden naar mijn idee niet zo van zelf bakken. Dat is te zien aan de bakspullen die in de supermarkt worden aangeboden. Zo had ik een keer voor het maken van een kersentaart geraspte hazelnoten nodig. Het recept kwam uit een Duits bakboek. Helaas bestaat dat product in Nederlandse supermarkten helemaal niet. Het was nergens mogelijk om aan geraspte hazelnoten te komen. Als er Duitse familie op bezoek komt nemen ze altijd spullen mee die je in Nederland niet hebt. Voor mijn broer bepaalde tijdschriften, voor mijn moeder Duits brood en voor mij: geraspte hazelnoten.

Wat voor Nederlanders hun kaas, voor Fransen hun wijn en voor Italianen hun pasta is, is voor Duitsers hun brood en hun gebak.

Folke zat in het schooljaar 2006-2007 in de Scholierenredactie van het Duitslandweb. Hij zat op de Scholengemeenschap Augustinianum in Eindhoven.