Omslag
Een recent onderzoek wijst zelfs uit dat het beeld compleet is omgeslagen. Uit een studie van het tijdschrift Intermediair onder ruim achthonderd lezers in 2006 bleek dat onder jongeren Duitsland is veranderd van “oude vijand” in “vriendelijke buur”. Zelfs de voetbalrivaliteit tussen Nederland en Duitsland is aan erosie onderhevig. Op de vraag welk land de geënquêteerden op het WK 2006 het liefste wereldkampioen voetbal zagen worden, kwam Duitsland als vijfde uit de bus. Daarbij liet het landen als Frankrijk (negende plaats), Italië (zesde) en Spanje (achtste) achter zich. Tachtig procent van de Nederlanders zou Duitsland bovendien beschouwen als redelijk tot zeer sympathiek, tolerant en vredelievend. Nederlanders vinden Duitsers erg lijken op hoe ze zichzelf het liefst zien, was een conclusie uit het onderzoek.
Wel zijn er enkele kanttekeningen te maken. Zonder meer representatief zijn de resultaten van het Intermediair-onderzoek niet. De groep respondenten was jong (allen onder de 45 jaar oud) en hoger opgeleid. Bovendien is de beeldvorming over Duitsland voortdurend aan verandering onderhevig. Afhankelijk van gebeurtenissen in Duitsland kunnen weer anti-Duitse gevoelens de kop opsteken. Toch gaan commentatoren er vanuit dat de uitkomst wel degelijk een trend signaleert.
De mentaliteitsverandering lijkt zich vanaf het midden van de jaren negentig te hebben ingezet. De economie speelde hierin een belangrijke rol. Nederland ging het voor de wind, Duitsland had het moeilijk. De Duitse economie sputterde, onder meer omdat het land veel aandacht en geld moest besteden aan de integratie van de verarmde oostelijke deelstaten. Bovendien zette het Duitse stelsel van hoge premie- en belastingdruk en uitgebreide regelgeving een rem op de economische groei. Niet langer was Nederland arm en klein en Duitsland rijk en groot. Als gevolg daarvan boette het zogenoemde Calimero-effect aan kracht in. Calimero is een klein tekenfilmkuiken dat eronder lijdt dat hij klein blijft, terwijl de anderen groot zijn. Het Calimero-effect staat voor het in Nederland latent aanwezige minderwaardigheidscomplex jegens grote buur Duitsland. Ook de Duitse interesse in het Nederlandse poldermodel deed de beeldvorming goed. De Duitsers bleken bescheiden en nieuwsgierig naar de Nederlandse aanpak.
De uitbreiding van de Europese Unie naar vijfentwintig lidstaten heeft mogelijk eveneens bijgedragen aan de kentering. De nieuwe lidstaten, veelal Oost-Europese landen, stonden geestelijk veel verder van Nederland dan onze buur Duitsland. De confrontatie met nieuwe vreemden deed Nederland beseffen hoeveel het eigenlijk met Duitsland gemeen heeft. Opmerkelijk genoeg is het clichébeeld van de doorsnee-Duitser nauwelijks veranderd. 'De Duitser' blijft nog steeds een dikke badgast die in een kuil op een Nederlands strand braadworsten en bier naar binnen werkt. En ook lederhosen zijn natuurlijk nooit ver weg.
