- Een nieuw begin in de westelijke zones, 1945-1949
- Schrijven tijdens de wederopbouw, BRD 1949-1961
- Literatuur tijdens de roerige jaren zestig, BRD 1961-1969
- De terugkeer naar het persoonlijke, BRD 1969-1977
- Postmodernisme in de literatuur, BRD 1977-1989
- Schrijven in de Sovjetzone 1945-1949
- Schrijvers in dienst van de staat DDR 1949-1965
- Bloei van de literatuur DDR 1965-1976
- Op weg naar het einde DDR 1976-1989
- Literatuur na 1989
- Nobelprijswinnaars
- Colofon
Het Oost-Duitse perspectief
Literatuur na 1989
Schrijvers uit het oosten van Duitsland schreven in de jaren negentig niet alleen over hun leven ten tijde van de DDR. Ze besteedden ook aandacht aan hun ervaringen in een verenigd Duitsland: de Nachwendeliteratur.
Sonnenallee
-
© flickr/Andreas Steinhoff/cc
-
Thomas Brussig schreef over de Sonnenallee. Nu vormt een rij keien in de straat een herinnering aan de Muur.
Het belangrijkste thema in de Nachwendeliteratur was aanvankelijk het leven in een totalitaire staat. Een ander belangrijk onderwerp was de toedracht van de omwenteling van 1989 en de daaropvolgende maatschappelijke veranderingen.
Een bekend boek waarin de individuele verwerking van de recente geschiedenis wordt benadrukt, is ‘Unter dem Namen Norma’ (1994) van Brigitte Burmeister. Het boek gaat over een vertaalster, Marianne, uit Berlijn. Marianne voelt zich vreemd in haar veranderende omgeving. Ze probeert aan deze vreemdheid te ontkomen door zichzelf te beschuldigen van samenwerking met de Stasi. Om zichzelf niet te verliezen, kan ze niet anders dan vluchten in een volkomen absurditeit.
Rond de eeuwwisseling liet een nieuwe generatie van zich horen. Deze schrijverswaren weliswaar nog opgegroeid met de Muur, maar verwerkten het verschil tussen de twee Duitse culturen op een andere manier dan hun voorgangers. Populaire voorbeelden hiervan waren de boeken ‘Simple Storys’ (1998) en ‘Neue Leben’ (2005) van Ingo Schulze.
Jana Hensel beschreef in haar boek ‘Zonenkinder’ (2002) hoe het is om in de DDR op te groeien en vervolgens het land van je jeugd te verliezen. Hetzelfde thema kwam aan bod in de roman ‘Meine freie deutsche Jugend’ (2003) van Claudia Rusch. Deze boeken hielden het midden tussen ironische kritiek en Ostalgie. Die Ostalgie kwam op een grappige manier terug in het werk van Thomas Brussig. Zijn boeken ‘Am kürzeren Ende der Sonnenallee’ (1999) en 'Helden wie wir' (1995), waarin hij onder meer afrekent met Christa Wolf als Wendehals, een meeloper, zijn verfilmd. Jens Sparschuh beschreef in ‘Der Zimmerspringbrunnen’ (1997) met veel humor de onwennige en onbeholpen omgang van de voormalige Oost-Duitsers met het nieuwe kapitalistische systeem.
