- Een nieuw begin in de westelijke zones, 1945-1949
- Schrijven tijdens de wederopbouw, BRD 1949-1961
- Literatuur tijdens de roerige jaren zestig, BRD 1961-1969
- De terugkeer naar het persoonlijke, BRD 1969-1977
- Postmodernisme in de literatuur, BRD 1977-1989
- Schrijven in de Sovjetzone 1945-1949
- Schrijvers in dienst van de staat DDR 1949-1965
- Bloei van de literatuur DDR 1965-1976
- Op weg naar het einde DDR 1976-1989
- Literatuur na 1989
- Nobelprijswinnaars
- Colofon
Een nieuwe kijk op het verleden
Literatuur na 1989
Duitse schrijvers raakten in de jaren negentig gefascineerd door de eigen geschiedenis. Dit leverde een aantal interessante werken op.
Bernhard Schlink
-
© Wikimedia/Hans Weingartz/cc
-
Bernhard Schlink schreef over de eigen verantwoordelijkheid van de burger onder het nationaal-socialisme.
In de roman ‘Der Vorleser’ (1995) behandelt Bernhard Schlink het thema van de persoonlijke verantwoordelijkheid onder het Duits nationaal-socialisme. Hij koppelt dit onderwerp vervolgens aan de vraag hoe de generatie van 1968 met dit verleden omging. Het veelgelezen boek is in 2008 verfilmd als ‘The Reader’.
Een ander boek over de eigen opstelling ten opzichte van de nazi’s is 'Flughunde' (1995) van Marcel Beyer. Beyer schrijft over de historische figuur Hermann Karnau, een geluidstechnicus die Hitlers laatste weken meemaakte in de Berlijnse bunker. De schrijver volgt de persoonlijke betrokkenheid van Karnau bij het Duitse nationaal-socialisme en beschrijft de teloorgang van de menselijkheid in het Derde Rijk.
Uwe Timm schrijft in ‘Der Entdeckung der Currywurst’ (2000) en ‘Am Beispiel meines Bruders’ (2003) over de impact van het nationaal-socialisme op het dagelijkse leven. Hij laat zien hoe moeilijk het was om verzet te bieden en de juiste beslissingen te nemen.
Günter Grass belicht met zijn roman ‘Im Krebsgang’ (2002) een breder historisch perspectief. De hoofdpersoon in zijn boek, Paul Pokriefke, worstelt met de levensovertuiging van zijn moeder en zoon. Zijn intelligente zoon verkondigt het neonazisme op het internet terwijl zijn moeder haar liefde voor het nazisme inwisselde voor een liefde voor het communisme. De sleutelgebeurtenis in het leven van de familie Pokriefke is het zinken van de Gustloff, een enorm plezierschip van de nazi’s dat aan het einde van de oorlog als evacuatieschip werd gebruikt voor de Duitsers uit Polen. Bij de ondergang van de Gustloff kwamen meer dan negenduizend mensen om het leven. Grass was één van de eersten die met de beschrijving van deze gebeurtenis ook het oorlogsleed van de Duitsers ter sprake bracht.
Günter Grass heeft zich vanaf de jaren zestig ontwikkeld tot een van de bekendste schrijvers van Duitsland. Met zijn boeken dwong hij felle discussies af over de verantwoordelijkheid voor de misdaden van het Derde Rijk. Grass groeide uit tot een morele autoriteit met een grote schare volgelingen. Hij werd wel de praeceptor Germaniae genoemd, de leraar van Duitsland. Toen hij in augustus 2006 openbaarde lid te zijn geweest van de Waffen-SS leidde dit in Duitsland tot heftige debatten.
