- Inleiding
- Duitse geschiedenis tot 1815
- Duitse eenwording: 1815-1871
- Keizerrijk: 1871-1888
- Keizerrijk: 1888-1914
- WO I: 1914-1918
- Weimar Republiek: 1919-1933
- Derde Rijk tot 1939
- WO II: 1939-1945
- Stunde Null: 1945-1949
- BRD Wirtschaftswunder: 1949-1966
- BRD Ostpolitik en RAF: 1966-1982
- BRD Kohl: 1982-1989
- DDR tot bouw Muur: 1949-1961
- DDR tot val Ulbricht: 1961-1971
- DDR onder Honecker: 1971-1989
- Hereniging: 1989-1990
'Weltpolitik'
Keizerrijk: 1888-1914
Wilhelm II maakte er geen geheim van dat hij vond dat Duitsland omhoog gestuwd moest worden in de vaart der volkeren. Aan zijn Weltpolitik lagen zowel economische als machtspolitieke motieven ten grondslag. Het nieuwe beleid werd geen succes.
'De loods verlaat het schip'
-
© Punch, 1892, DPA
-
Spotprent over het ontslag van Bismarck. Wilhelm II schoof Bismarck opzij om Weltpolitik te gaan voeren.
Wilhelm II en zijn adviseurs ontwikkelden een nieuwe buitenlandse politiek. Zij vonden dat het Duitse Rijk nog helemaal niet volgroeid was. Het Rückversicherungsvertrag met Rusland werd niet verlengd. Bismarcks alliantiepolitiek werd verlaten en vervangen door de zogenaamde Weltpolitik.
De koloniale politiek, die onder Wilhelm I terughoudend was ingezet, werd aan het eind van de negentiende eeuw hoeksteen van het beleid: Duitsland moest net als Engeland een groot koloniaal rijk worden, een Weltmacht. Economische en machtspolitieke motieven liepen hierbij door elkaar. De koloniën zouden veel geld opbrengen en het prestige van Duitsland vergroten. Ook kon de populaire imperialistische politiek dienst doen als bliksemafleider voor binnenlandse problemen.
De Weltpolitik bracht Duitsland internationaal in een isolement. Rusland sloot al in 1894 een geheime Frans-Russische alliantie en ook Engeland en Frankrijk zochten toenadering tot elkaar. Zij sloten in 1904 de zogenaamde Entente Cordiale. Tot grote schrik van de Duitsers sloten de Russen in 1907 bij dit bondgenootschap aan: de Triple Entente. De angst van Bismarck, een mogelijke tweefrontenoorlog met Frankrijk en Rusland was bewaarheid.
Toenemende spanning resulteerde in toenemende conflicten. Toen Frankrijk in 1911 tegen internationale afspraken in de Marokkaanse stad Fes bezette, stuurden de Duitsers hun kanonneerboot Panther naar Marokko. Frankrijk gaf de bezetting echter niet op en kreeg volledige steun van bondgenoot Engeland. Duitsland bleek niet in staat een wig te drijven tussen beide staten.
In 1912 en 1913 vonden twee oorlogen plaats op de Balkan. Deze zetten de tegenstellingen tussen de twee Europese allianties op scherp. Voor de Duitse regering was dit echter geen reden om de Weltpolitik af te zwakken. Zij wilde de status van Duitsland als Europese grootmacht bevestigd zien.
