Aussiedler: Oost-Europese Duitsers

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog woonden er veel Duitsers in Oost-Europese landen. Ten tijde van de Koude Oorlog was het voor hen moeilijk om naar de Bondsrepubliek terug te keren. 'Terugkeren' is eigenlijk ook niet helemaal het goede woord; het ging vaak om families die al in de voorgaande eeuwen uit Duitsland weggetrokken waren en al vele generaties in Oost-Europa woonden. Na de Tweede Wereldoorlog probeerden sommigen van hen, op basis van hun Duitse origine, aanspraak te maken op een Duits paspoort. Zo konden ze de veranderende politieke situatie in Oost-Europa ontvluchten.

In de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog kwamen twaalf miljoen Oost-Europese Duitsers naar Duitsland. Veel mensen werden hiertoe door omstandigheden gedwongen. Zo zijn veel Duitsers uit de Oost-Europese gebieden verdreven, zij werden Heimatvertriebenen genoem. Daarnaast is Duitsland grondgebied kwijtgeraakt aan bijvoorbeeld Polen. Duitsers die in die gebieden woonden die in Poolse handen vielen, werden vaak zonder pardon het land uitgezet. Ook de Sudeten-Duitsers in Tsjechoslowakije en de Duitsers in Rusland werden verjaagd. In feite was hier sprake van etnische zuivering. Hierbij zijn ruim twee miljoen Duitsers om het leven gekomen. Toch bleven naar schatting vier miljoen Duitsers in Oost-Europa wonen. Na het verdwijnen van het IJzeren Gordijn kwam er vervolgens een stroom Aussiedler op gang. Sinds 1990 zijn er dan ook elk jaar zo'n 200.000 Duitsers uit Oost-Europa - de laatste jaren voornamelijk uit het gebied van de voormalige Sovjet Unie - naar de Bondsrepubliek gekomen.