© Duitsland Instituut Amsterdam Duitsland Instituut Amsterdam

Staatsschuld en begrotingstekort

De financiële stroom naar Oost-Duitsland
Een grote last voor de Duitse regering is de financiële stroom naar de deelstaten die tot 1990 de DDR vormden. Deze geldstroom is noodzakelijk om het Oost-Duitse leefniveau op het West-Duitse peil te brengen. Vanaf de Duitse eenwording heeft Oost-Duitsland circa één biljoen euro ontvangen (stand januari 2004). Van dat bedrag is ongeveer tachtig procent bestemd voor lonen en uitkeringen. Dit hoge percentage is volgens de regering noodzakelijk om een massamigratie van Oost naar West te vermijden. De overige twintig procent wordt voor investeringen gebruikt zoals de bouw, de infrastructuur en subsidies aan bedrijven.

Hans EichelSinds 1975 liggen de bedragen van de inkomsten onder die van de uitgaven; er is sprake van een begrotingstekort. Door dit elk jaar terugkerende begrotingstekort groeide de staatsschuld aanzienlijk: van 1.198 miljard euro in 2000 naar ongeveer 1.326 miljard euro in 2004. Op 5 mei 2006 overschreed de 'schuldenbarometer' de 1.500 miljard euro (bron: www.faz.net). De rente die over deze schulden betaald dient te worden, zorgt bovendien voor een steeds groter wordende uitgavenpost op de begroting. Daarom wilde de voormalige minister van Financiën, Hans Eichel, het tekort op de begroting drastisch terugdringen.
Een andere belangrijke economische indicator is het begrotingstekort. Dit tekort mag - met het oog op de EMU - niet groter zijn dan 3 procent van het BBP. In 1996 steeg het Duitse overheidstekort naar 70,5 miljard euro, wat neerkomt op 3,9 procent van het bruto binnenlands product. Het oplopen van het tekort had vooral te maken met de kosten van de hereniging, de hoge werkloosheid en de daarmee samenhangende uitgaven aan sociale zekerheid. In 2000 daalde het begrotingstekort tot ongeveer 2 procent, waarmee Duitsland voldeed aan de Europese criteria. In 2004 bedroeg het begrotingstekort echter weer 3,9 procent van het BBP. Ook in 2005 slaagde de regering er niet in aan de norm te voldoen. Zij heeft dan ook herhaaldelijk een waarschuwing ontvangen van de Europese Unie. Dit jaar heeft de Duitse regering respijt gekregen, maar vanaf 2007 moet Duitsland van de Europese Unie weer onder de 3 procentnorm blijven.