Hartz IV

Als onderdeel van Agenda 2010 is de commissie-Hartz aangesteld, die belast werd met het ontwerpen van maatregelen om het sociale stelsel te hervormen. De commissie werd genoemd naar haar voorzitter, Peter Hartz, en heeft een aantal voorstellen geformuleerd, die op 1 januari 2005 zijn ingevoerd als de Hartz IV-wetten.

De versobering van de werkloosheidsuitkering vormt de kern van Hartz IV. Deze bestaat sinds 1 januari 2005 uit twee fasen. De eerste fase, kortweg Arbeitslosengeld I genoemd, is vergelijkbaar met de Nederlandse WW-uitkering. De uitkering bedraagt ongeveer 70 procent van het laatstverdiende loon en wordt één jaar uitgekeerd. Daarna treedt de fase van Arbeitslosengeld II in werking, die een stuk lager uitvalt en het bijstandsniveau nadert.

Het verschil met de vroegere situatie is de duur van de eerste (en hogere) werkloosheidsuitkering, die met een duur van één jaar (of anderhalf jaar voor mensen ouder dan 55 jaar) veel korter wordt uitgekeerd dan voorheen. Langdurig werklozen komen dus eerder op bijstandsniveau terecht. Het Arbeitslosengeld II bedraagt ongeveer 345 euro per maand (waarbij geldt dat voor veel vaste kosten zoals de huur in Duitsland extra tegemoetkomingen bestaan).

 Het doel van deze maatregelen is de druk op werkzoekenden om een baan te vinden op te voeren. De regering hoopt dat door Hartz IV de werkloosheid daalt en dat zo geld kan worden bespaard op het aantal uitkeringen. Die besparingen wil de regering vervolgens inzetten om meer nieuwe banen te scheppen.

Als tegemoetkoming aan de verslechterde situatie voor langdurig werklozen en de relatief lage uitkering van Arbeitlosengeld II heeft Wolfgang Clement (SPD), de voormalige Duitse minister van Economische Zaken, de zogenaamde '1 euro baan' (Ein-Euro-Job) ingevoerd. Deze speciaal voor langdurig werklozen gecreërde banen moeten hen weer aan werkervaring helpen en levert hen bovendien 1 euro per uur op, die zij naast hun uitkering mogen behouden. De 1 euro banen zijn wat betreft doelstelling te vergelijken met de Nederlandse Melkertbanen.

Ten slotte voorziet Agenda 2010 in de hervorming van de gezondheidszorg en het ziekenfonds en in een verhoogde financiële impuls aan onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.