Buitenlandse politiek
De omvang van Duitsland was door de gebeurtenissen van 1989/90 een stuk groter geworden. Naast de economische grootmacht die het al was, werd het land nu ook qua bevolkingsaantal (bijna 82 miljoen) verreweg het grootst in West-Europa. Het einde van de Koude Oorlog maakte tevens een einde aan de redelijk overzichtelijke en stabiele situatie die door de scheiding tussen Oost en West was ontstaan. De vraag drong zich natuurlijk op wat voor gevolgen dit zou hebben voor de buitenlandse politiek van de Bondsrepubliek.
Veel Europeanen hadden met enig wantrouwen gekeken naar de eenwording van Duitsland. Om de bezorgdheid die in Europa bestond over de mogelijke gevaren van een groter Duitsland weg te nemen, legde de Duitse regering daarom veel nadruk op de continuïteit in het buitenlands beleid. Speerpunt vormde ten eerste de totstandkoming van Europese integratie door middel van een goede samenwerking met Frankrijk. Daarnaast streefde de BRD een goede verstandhouding na met de VS. Tegelijkertijd werkte Duitsland hard aan een goede samenwerking met de desintegrerende Sovjetunie, om zo de stabiliteit in Europa te waarborgen. Typerend is de briefwisseling tussen Kohl en de Russische president Jeltsin in 1993, waarin ze opriepen tot verzoening tussen de twee landen.
Europese integratie
Op
het gebied van de Europese integratie benadrukte Kohl het belang van uitbreiding
en verdieping van de Europese Gemeenschap. De
intensieve samenwerking met Frankrijk was (en is) hierbij van groot belang voor
de Duitsers, om het verwijt te voorkomen dat Duitsland de zaakjes te veel op
eigen houtje regelde in Europa. Tijdens de conferentie van Maastricht in 1991
maakten de Europese leiders op Frans-Duits initiatief afspraken over het
oprichten van een monetaire unie voor het jaar 2000.
Vooral Duitsland heeft erop gehamerd dat er strenge normen moesten worden gesteld voor deelname aan de gemeenschappelijke Europese munt. Kohl had het in eigen land anders geenszins kunnen verantwoorden de stabiele D-Mark, het symbool van (verenigde) nationale trots, in te wisselen voor een zwakke euro. Hoewel het voor landen zoals Italië niet gemakkelijk was geweest, hadden zich in mei 1998 elf landen gekwalificeerd voor de euro en in juni 2000 voldeed ook Griekenland aan de eisen. Op 1 januari 2002 is de munt in twaalf landen ingevoerd.
Veiligheidsbeleid
Het einde van de Koude Oorlog betekende dat de Verenigde Staten zich minder met Europa gingen bemoeien. Nu de gemeenschappelijke vijand, de Sovjetunie, niet meer bestond, moesten de West-Europeanen zelf meer verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid op hun continent. In 1994 vertrok de geallieerde troepenmacht uit Duitsland, die daar sinds 1945 was gestationeerd.
De burgeroorlog in voormalig Joegoslavië maakte echter duidelijk dat de Europese partners nog allerminst in staat waren een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid te formuleren. Duitsland koos na de vereniging voor een terughoudende opstelling om andere landen, die bang waren dat een verenigd Duitsland te veel macht zou krijgen, niet voor het hoofd te stoten.
Vooral de Amerikanen verlangenden echter meer initiatieven van Duitsland. De presidenten Bush sr. en Clinton spraken zich uit voor een leidende rol van Duitsland in Europa. Deze rol zou echter ook militaire verantwoordelijkheden buiten Duitsland met zich meebrengen. In de afgelopen tien jaar nam Duitsland dan ook op dit vlak steeds meer verantwoordelijkheid op zich. Door de oorlogen in Irak, Bosnië, Kosovo, Macedonië en Afghanistan werd de terughoudende opstelling langzaamaan herzien.
Golfoorlog
Tijdens
de Golfoorlog van 1991 verleende Duitsland hoofdzakelijk financiële steun aan de
troepenmacht die Saddam Hoessein aanviel, omdat inzet van het leger door de
Duitse Grondwet verboden was. Bovendien speelde er nog een reden voor de Duitse
terughoudendheid troepen te sturen. Tijdens de Golfoorlog bevonden zich namelijk
nog steeds Russische troepen in het voormalige
Oost-Duitsland. Aangezien Rusland geen voorstander
was van militair ingrijpen, wilde Duitsland Rusland niet verder provoceren door
ook nog militaire steun te verlenen in dit conflict. De Russische troepen zouden
Duitsland uiteindelijk in 1994 verlaten. De Golfoorlog stimuleerde de discussie
over de Duitse terughoudendheid. De CDU werd bijvoorbeeld voorstander van
militair ingrijpen en in de SPD kwamen voorstellen op om in veiligheidskwesties
militairen in te kunnen zetten.
Bosnië
De oorlog in Bosnië zou het Duitse standpunt over het inzetten van militairen in politiek onrustige gebieden pas echt laten omslaan. In de Bondsdag werd een resolutie aangenomen waardoor militair ingrijpen in VN- en NAVO-verband mogelijk werd gemaakt. Het constitutionele hof, het Bundesverfassungsgericht, diende zich over dit voorstel te buigen. Militair ingrijpen werd immers daarvoor altijd voor ongrondwettelijk verklaard. Door op een ander artikel van de grondwet te wijzen, waarin staat dat Duitsland zich behoort in te spannen voor een vreedzaam Europa, werd de inzet van militairen goedgekeurd - mits er parlementaire goedkeuring werd verleend aan een dergelijke operatie.
De emotionele debatten rond dit besluit maakten nog eens duidelijk hoe gevoelig deze kwestie ook in eigen land lag. De Duitse regering moest bij het bepalen van haar beleid zowel rekening houden met mogelijk wantrouwen in het buitenland, als met de gevoeligheden in eigen land. Nadat de Bondsdag gestemd had over het voorstel bleek dat niet alleen de CDU voorstander was, maar dat ook een gedeelte van de SPD en zelfs enkele leden van de Grünen vóór hadden gestemd. Drie eskaders gevechtsvliegtuigen zouden vervolgens deelnemen in het NAVO-leger. Het sturen van grondtroepen werd nog altijd als een buitengewoon gevoelige kwestie beschouwd. Toch zou Duitsland - eind 1995 - ook troepen leveren aan de VN-vredesmacht IFOR.
