Vreemdelingenhaat in Oost en West

Jaren negentig

In het Westen van Duitsland neemt het racistisch geweld ook toe. Op 29 mei 1993 steken rechts-extremistische jongeren in Solingen de woning van een Turkse familie in brand. Vijf vrouwen en meisjes van 27, 18, 12, 9 en 4 jaar komen om en veertien anderen lopen ernstige verbrandingen op. Het verbrande huis van de familie Genç wordt een symbool voor de golf van rassistische aanslagen die de Bondsrepubliek opschrikt en schokt aan het begin van de jaren negentig. Een jaar eerder, in augustus 1992, stichtten rechtsextremisten al brand in een asielzoekerscertum in Rostock. En enkele maanden daarna werden in Mölln molotovcocktails door de ruiten gegooid van een huis waar Turkse migranten woonden. Daarbij kwamen drie Turkse vrouwen om het leven.

Om uiting te geven aan hun afwijzing van racistisch geweld, verzamelen zich in 1992 en 1993 honderdduizenden mensen in talrijke Duitse steden in Lichterketten, ketens van aaneen geschaarde mensen met een lichtje. Wereldwijd wordt er met kritische ogen naar Duitsland gekeken, ook in Nederland. Een Nederlandse DJ start de kaartenactie 'Ik ben woedend' en krijgt veel gehoor. 1,2 miljoen Nederlanders sturen Helmut Kohl, die op dat moment de bondskanselier is, een 'woedende' postkaart als antwoord op de reeks brandaanslagen.

Koerdische minderheid

Onder de arbeidsmigranten sinds 1961 en politieke vluchtelingen van na 1980 die vanuit Turkije naar de Bondsrepubliek komen, bevinden zich veel Koerden. Hun aantal wordt op 580.000 geschat, waarvan 550.000 afkomstig uit Turkije. Nergens anders in Europa wonen zoveel Koerden.

De spanningen die er in Turkije tussen Koerden en Turken bestaan, komen in 1993 ook in Duitsland tot uitbarsting, wanneer Koerden het Turkse consulaat in München bezetten. Later dat jaar worden ook aanslagen gepleegd op 53 Turkse bedrijven en instellingen. In reactie op een verbod op de viering van het Koerdische nieuwjaar tijdens het Newroz-feest in onder andere Augsburg volgt in maart 1994 de bezetting van snelwegen. Ook de uitlevering van de Koerdische politieke leider Öcalan aan Turkije leidt in februari 1999 tot onrust.