Toon DDR-debat blijft moeizaam
Oost- en West-Duitse politici vliegen elkaar in de haren
31-jul-2009
“Een
gedifferentieerde omgang met het DDR-verleden”, dat was waar Sellering (SPD) dit
weekeinde voor pleitte. Binnen twee dagen leidde dat tot de opmerking van de
Berlijnse regeringscommissaris voor Stasi-aangelegenheden dat de indruk wordt
gewekt “alsof er helemaal geen overtuigende reden is geweest de DDR af te
schaffen.”
Onrechtstaat
In de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung protesteerde Sellering tegen het “veroordelen van de DDR als totale onrechtstaat, waarin er helemaal niets goeds bestond”. Wolfgang Böhmer, minister-president van Saksen en in de DDR geboren en getogen, viel over de term onrechtstaat.
De DDR had een principieel ander rechtsysteem met een klassegebonden justitie en een uniforme socialistische staatsmacht, zegt Böhmer. “Dat is het tegenovergestelde van een rechtstaat.” Hij kreeg bijval van de Duitse minister van Verkeer Wolfgang Tiefensee, van oorsprong ook Saksisch. “Onrecht moet altijd onrecht worden genoemd.”
Ook de van oorsprong Oost-Duitse SPD-voorzitter in Thüringen Christoph Matschie noemt de DDR “zonder twijfel een onrechtstaat”. Bovendien, vindt hij, “moeten West-Duitsers zich bij de beoordeling van de levensomstandigheden in de DDR op de achtergrond houden”.
Bijval
Maar Sellering krijgt ook bijval. Volgens voormalig Bondsdagvoorzitter Wolfgang Thierse (SPD), ook geboren en getogen in Oost-Duitsland, was de DDR weliswaar “geen rechtstaat”, maar het land had wel degelijk ook “enkele sympathieke elementen”. Als voorbeelden noemde hij betere kinderopvang en gezondheidsvoorzieningen. “Het is niet verboden dat in herinnering te roepen”, aldus Thierse.
Andere critici vinden dat juist de SPD zich duidelijk tegen de DDR moet uitspreken om het verschil met Die Linkspartei duidelijk te maken. In die partij werd eerder deze maand ook gediscussieerd over de vraag of de DDR een onrechtstaat moet worden genoemd.
Die Linkspartei
Sellering had in zijn interview gezegd dat hij de rood-rode coalitie van zijn voorganger Harald Ringstorff “juist” vond. De samenwerking met Die Linkspartei ligt bij de SPD erg gevoelig.
Op deelstaatniveau bestaat die samenwerking, en onlangs verleende SPD-voorzitter Franz Müntefering daaraan zijn goedkeuring. Maar voor veel sociaaldemocraten is Die Linke niet salonfähig omdat de partij mede is ontstaan uit de PDS, de opvolger van de SED die in de DDR de macht had.
Sellering liet vandaag weten achter zijn opmerkingen van dit weekeinde te blijven staan. “Het verleden van de DDR mag geen oorzaak zijn om bij het eenwordingsproces alleen te kijken naar wat uit het Westen komt.”
FAZ.NET / Welt.de / morgenpost.de
Afbeelding:
Het DDR-verleden ligt in Duitsland nog steeds gevoelig. Meerdere politici hebben hun vingers gebrand aan discussies over de Oost-Duitse dictatuur.
Ook goedbedoelde pogingen om wat meer nuance te brengen in het beeld van de DDR roepen weerstand op. Als iemand de "goede dingen die er ook waren in de DDR" wil benadrukken, komt al snel het verwijt dat "de onrechtstaat wordt goedgepraat".
Daarbij speelt ook een rol of de deelnemer aan de discussie een Oost- of een West-Duitser is. Bovendien worden in de debatten het oordeel over de staat en het oordeel over de mensen die er leefden door elkaar gehaald.
Vooral sommige Oost-Duitsers vinden het niet gepast als West-Duitse politici een oordeel uitspreken over hun leven in de DDR, omdat zij zelf niet in de dictatuur hebben geleefd.