DDR-verleden blijft Linke verdelen

Nieuws

31-jul-2009de redactie

(2 maart 2009) Het DDR-verleden blijft de Linkspartei parten spelen. Volgens partijvoorzitter Oscar Lafontaine was er achter de Muur wel sprake van onrecht. Lafontaine reageert hiermee op de commotie rond zijn partijgenoot Bodo Ramelow, die de aard van de SED-dictatuur eerder in twijfel trok.

Die Linke heeft nog steeds geen eenduidig partijstandpunt over het DDR-verleden, zoals het schietbevel bij de Muur en de Duits-Duitse grens. Afb: wikipedia.org Ramelow zorgde vorige week voor veel commotie door openlijk vraagtekens te zetten bij het schietbevel aan de Muur en de grens tussen West- en Oost-Duitsland. Een illegale oversteek van de DDR naar de Bondsrepubliek kon weliswaar dodelijke gevolgen hebben, maar of er strikt juridisch van een schietbevel op vluchtelingen sprake was, kan worden betwijfeld, aldus Ramelow.

Ramelow, die voor zijn partij minister-president wil worden van de deelstaat Thüringen, stelde verder de DDR niet als een onrechtstaat te beschouwen. “Dit begrip is juridisch dermate vaag dat het ook niet op de DDR van toepassing kan zijn", aldus de uit West-Duitsland afkomstige politicus.

Zijn uitspraken waren koren op de molen van zijn politieke tegenstrevers in de race om het hoogste ambt van Thüringen. “Twintig jaar na de val van de Muur mogen de misdaden van het SED-regime niet onder het tapijt worden geveegd”, aldus de SPD-kandidaat Christoph Matschie. “Wie de DDR niet als een onrechtstaat ziet, rechtvaardigt de Oost-Duitse dictatuur.”

‘Zaak voor rechtsgeleerden’

Lafontaine probeert ondertussen de schade voor zijn partij, die onder meer voortkwam uit de Oost-Duitse communistische partij SED, beperkt te houden. “Natuurlijk heeft er onrecht plaatsgevonden in de DDR”, zegt de partijvoorzitter vandaag in de Berliner Zeitung. Of de DDR inderdaad een onrechtstaat kan worden genoemd, is een zaak voor rechtsgeleerden, aldus Lafontaine.

De vraag of Oost-Duitse Duitse grenswachten dodelijk geweld moesten gebruiken tegen vluchtelingen, is al langer een heet hangijzer binnen de Linkspartei. In 2007 ontkende mede-partijvoorzitter Lothar Bisky nog dat er ooit sprake is geweest van een schietbevel.

Het gebruik van dodelijk geweld aan de grens was inderdaad niet letterlijk in de Oost-Duitse wetgeving verankerd. Maar de ruim duizend slachtoffers die bij de Muur en de Duits-Duitse grens zijn gevallen, geven aan dat geweld wel degelijk tot het DDR-beleid behoorde.

Lafontaine hoopt dat de discussie over het DDR-verleden op een nuchtere manier kan worden gevoerd. De partijvoorzitter wil daarbij ook de rol van de zogenoemde blokpartijen zoals de Ost-CDU aan de kaak stellen.

Blokpartijen kenden in de DDR geen daadwerkelijke macht, dat was exclusief voorbehouden aan de SED. Zij bestonden om de schijn van een parlementaire democratie hoog te houden. Maar volgens Lafontaine heeft ook de Ost-CDU bijgedragen aan de Oost-Duitse dictatuur.

Spiegel Online / Welt.de / Berliner Zeitung Online

Afbeelding:

wikipedia.org

Gevoelig DDR-verleden

Het DDR-verleden ligt in Duitsland nog steeds gevoelig. Meerdere politici hebben hun vingers gebrand aan discussies over de Oost-Duitse dictatuur.

Ook goedbedoelde pogingen om wat meer nuance te brengen in het beeld van de DDR roepen weerstand op. Als iemand de "goede dingen die er ook waren in de DDR" wil benadrukken, komt al snel het verwijt dat "de onrechtstaat wordt goedgepraat".

Daarbij speelt ook een rol of de deelnemer aan de discussie een Oost- of een West-Duitser is. Bovendien worden in de debatten het oordeel over de staat en het oordeel over de mensen die er leefden door elkaar gehaald.

Vooral sommige Oost-Duitsers vinden het niet gepast als West-Duitse politici een oordeel uitspreken over hun leven in de DDR, omdat zij zelf niet in de dictatuur hebben geleefd.