Schelden op Europa

Rosenthaler Platz, Oost-Berlijn. Sneeuwvlokken dwarrelen langzaam uit de hemel naar beneden en de temperatuur is eindelijk onder het vriespunt gedaald. Auto's razen in alle windrichtingen over het drukke kruispunt. Trams rijden af en aan. Het lijkt wel of alle mensen hier haast hebben.

Lars Bachmann heeft wel even tijd voor een praatje. De Hamburger staat voor apotheek Germania en zegt: "De Europese Unie is momenteel veel te ondoorzichtig. Gewone mensen hebben geen flauw benul van wat zich in Brussel afspeelt." Volgens statistici van de EU wist op 1 januari 2007 bijna zestig procent van onze oosterburen niet dat ze voorzitter van de Unie waren geworden.

"Er bestaat een tekort aan informatie over de EU", constateert Bachmann, die voor de liberale FDP werkt: "Wij burgers staan in het donker. Duitse politici schelden op de Europese Commissie en het EU-parlement, maar alleen als het ze goed uitkomt. Dat is helaas een volkssport geworden."

Bachmann (34) bijt in zijn döner, die hij in één van de vele kebabzaakjes heeft gehaald. Zijn vriendin Petra Horstick valt hem bij: "Het is een farce zoals de EU nu functioneert. De macht van het parlement dient uitgebreid te worden. Daarom moet Merkels voorstel voor een nieuwe Grondwet zo snel mogelijk worden aangenomen."

Horstick wijst erop dat nu al 80 procent van alle wetten in Duitsland uit Brussel afkomstig zijn. "Het is belangrijk dat de wetgeving niet in achterafzaaltjes maar in het parlement wordt besloten. En we hebben een gemeenschappelijk buitenlands beleid nodig."

De 36-jarige vrouw is blij dat Angela Merkel het komende half jaar een belangrijke stempel op de Europese agenda kan drukken: "Ik voel me Europeaan en we moeten in ons continent geloven. Alleen zo kunnen we belangrijke problemen als de crisis met Iran, de Palestijnse kwestie en de status van Kosovo oplossen."

Daar staat tegenover dat de Eurobarometer, een initiatief van het Europese Bureau voor de Statistiek in Luxemburg, laat zien dat de scepsis tegenover de Brusselse instituties groeit. Vorig jaar geloofde 85 procent van de Duitsers dat de EU een gevaar voor de werkgelegenheid is. Ze vrezen dat tienduizenden banen naar de Oost-Europese landen met een laag loonniveau verdwijnen.

Eén van die landen is Roemenië, dat sinds dit jaar tot de Unie behoort. Galeriehouder Godot Bartha laadt een bestelwagen uit op Rosenthaler Platz. Hij is in Transsylvanië geboren maar leeft al jarenlang in de Bondsrepubliek. "De Roemenen behoren historisch en cultureel tot de Europese kern en hadden al lang in de Unie moeten zitten. Natuurlijk zijn niet alle vereiste standaards gehaald. Vooral bij de justitie en de corruptiebestrijding lopen we achter."

Bartha wijst erop dat de EU moedwillig een oogje dicht heeft geknepen. "Maar kijk eens naar Ierland, dat economisch vroeger zo achterliep. Nu is het booming business daar. Zo zal Roemenië zich ook ontwikkelen. Maar zonder Grondwet is de EU een lachertje. Als iemand het lukt om dat document te redden dan zullen het de Duitsers zijn."

Van hen hebben echter slechts veertig procent vertrouwen in de Grondwet, zo blijkt uit onderzoek van de Eurobarometer.

Bartha steekt een sigaret op. De kunsthandelaar is van mening dat de toekomstige toetreding van Turkije tot de EU teveel van het goede is. Europa zou de grenzen van haar opvangcapaciteiten overschreiden.

Maar daar is Musa, kioskhouder aan de U-Bahn-verbinding tussen Kreuzberg en Wedding het niet mee eens. "Wij horen ook bij Europa. We hebben een gekozen parlement, kennen een scheiding tussen kerk en staat", aldus de in Anatolië geboren man.

Onlangs begon Wolfgang Schäuble, CDU-minister van Binnenlandse Zaken, een "dialoog der culturen" tussen overheidsvertegenwoordigers en Duitse moslimorganisaties. "Zo'n dialoog is heel belangrijk en wij spelen daarbij een sleutelrol", vindt Musa (39). "Via mijn Turkije kunnen ze invloed op andere moslimlanden uitoefenen."

De krantenhandelaar stelt echter voorwaarden: "Merkel moet de komende tijd vooral de EU vertegenwoordigen en niet, zoals de CDU graag wil, de Turkse toetreding afwijzen", concludeert de Berlijnse ondernemer.

Boven de grond staat televisiemaker Malte Fischer (28) te wachten bij de fotoautomaat. Hij blaast in zijn verkleumde handen: "Het is goed om de Turken in de Unie te hebben." De Berlijner wijst erop dat er bijna twee miljoen Turken in de Bondsrepubliek wonen.

Toch zijn niet alle Duitsers onverdeeld pro Europa. Clubondernemer Micha Krschak zit achter een dampende bak koffie in St. Oberholz, een populair laptopcafé aan Rosenthaler Platz. "Al die onzin kost toch veel te veel. En de politici strooien ons toch zout in de ogen. Die willen toch alleen hun eigen zakken vullen."

Krschak haalt diep adem. "Ze maken steeds meer wetten, verzinnen nieuwe belastingen die geen mens meer begrijpt. Daarbij hebben Duitsland en Frankrijk teveel macht. En kijk eens naar de euro - sinds de invoering zijn de prijzen enorm gestegen."

De 42-jarige Duitser uit Bielefeld vindt het grote onzin steeds maar nieuwe landen op te nemen en een Europese superstaat te ontwerpen. "Hoe moeten we Turkije opnemen als ze de mensenrechten en onze positie van de vrouw niet accepteren? Ach, die politici maken altijd zo'n quatsch ", waarschuwt Krschak met overslaande stem.

Rob Savelberg is correspondent voor diverse Nederlandse en Belgische media in Berlijn.