Kreuzberg: een stad in de stad
De thuishaven van de Ferdinand-Freiligrath-Oberschule
1-apr-2004
Misschien heb je het liedje 'Over de Muur' van Harry Jekkers wel eens gehoord. Het liedje gaat over Berlijn toen de Berlijnse Muur het oostelijke en westelijke gedeelte van de stad nog van elkaar scheidde. In het liedje wordt Kreuzberg, dat in West-Berlijn lag, ook genoemd: "Maar wat is nou die vrijheid, zonder huis, zonder baan? Zoveel Turken in Kreuzberg die amper kunnen bestaan." In Kreuzberg wonen heel veel Turken. De wijk wordt dan ook vaak 'Klein Istanbul' genoemd. Omdat Kreuzberg in de jaren zeventig en tachtig niet geliefd was, stonden er veel woningen leeg. Hierdoor was Kreuzberg een paradijs voor krakers en studenten, die zonder geld te hoeven betalen in een leegstaande woning konden gaan wonen. De krakersbeweging van Kreuzberg was één van de grootste van Duitsland.
Ook nu nog is 23,1 procent van de inwoners van de wijk niet-Duits en is 18,6 procent van de 18 tot 60-jarigen werkloos. Maar waar dat vroeger betekende dat het een achterstandswijk was, begint Kreuzberg nu op te krabbelen en zelfs ontzettend hip te worden. Dat komt omdat de bewoners van de wijk zelf initiatieven hebben genomen om Kreuzberg leefbaarder te maken. Er wordt geprobeerd om meer verschillende winkeltjes en snackbars op te zetten naast de vele Dönertentjes die er al zijn. Als er meer ondernemers naar de wijk komen, vloeit er meer geld binnen en kunnen er meer voorzieningen worden geregeld, zoals speeltuintjes voor de kinderen en taallessen Duits voor allochtonen. Er is ook een daklozentheater opgezet, Ratten 07. Hun eerste uitvoering was een groot succes. In 2001 is Kreuzberg samengegaan met de wijk Friedrichshain, die, toen de Berlijnse Muur nog niet was gevallen, in Oost-Berlijn lag. Oost-Berlijn maakte deel uit van Oost-Duitsland en werd door een communistische regering geregeerd. Nu, bijna vijftien jaar na de val van de muur, stemmen er nog veel mensen in Friedrichshain op de politieke partij die het meest lijkt op de partij die vroeger in Oost-Duitsland de dienst uitmaakte. Ook de vrouwelijke burgemeester is lid van deze partij, de PDS (Partei des Demokratischen Sozialismus). Friedrichshain-Kreuzberg is dus een hele aparte combinatie; er wonen heel veel buitenlanders en heel veel ex-DDR-burgers.
De wijk wordt steeds populairder en hipper. Sinds kort kiezen veel jonge mensen, kunstenaars en studenten ervoor om in deze wijk te gaan wonen. Er staat altijd wel een woning leeg, dus een huis heb je zo gevonden!
'Over de Muur'
Oost-Berlijn, unter den Linden:
Er wandelen mensen langs vlaggen en vaandels.
Waar Lenin en Marx nog steeds op een voetstuk staan.
En iedereen werkt, hamers en sikkels,
Terwijl in parade-pas de wacht wordt gewisseld.
40 Jaar socialisme er is in die tijd veel bereikt...
Maar wat is nou die heilstaat,
Als er muren omheen staan?
Als je bang bent, voorzichtig met je mening moet omgaan?
Ach, wat is nou die heilstaat, zeg mij wat is ie waard,
Wanneer iemand die afwijkt voor gek wordt verklaard?
Refrein:
En alleen de vogels vliegen van Oost- naar West-Berlijn.
Worden niet t'ruggefloten, ook niet neergeschoten.
Over de muur, over het IJzeren Gordijn,
Omdat ze soms in het westen soms ook in het oosten willen zijn.
Omdat ze soms in het westen soms ook in het oosten willen zijn.
West-Berlijn: de Kurfurstendamm!
Er wandelen mensen langs porno en peepshow.
Waar Mercedes en Cola, nog steeds op een voetstuk staan.
En de neonreclames, die glitterend lokken:
Kom dansen! Kom eten! Kom zuipen! Kom gokken!
Dat is nou 40 jaar vrijheid, er is in die tijd veel bereikt...
Maar wat is nou die vrijheid, zonder huis, zonder baan?
Zoveel Turken in Kreuzberg die amper kunnen bestaan.
Goed... je mag demonstreren, maar met je rug tegen de muur
En alleen als je geld hebt, dan is de vrijheid niet duur.
(Geschreven door Harry Jekkers, uitgevoerd door Klein Orkest)