Feesten is in Mainz een serieuze bezigheid

Mainz staat erom bekend klein, oud en gezellig te zijn. Natuurlijk kan de 180 duizend inwoners tellende stad aan de Rijn niet concurreren met München, Keulen, Berlijn of Hamburg. Maar de stad heeft zo zijn eigen, ongedwongen charme. In de hoofdstad van de deelstaat Rijnland-Palts maakt hectiek plaats voor rust en feestelijke vrolijkheid.   

Rond het geboortejaar van Christus vestigden de Romeinen zich hier, waar Main en Rijn samenstromen. Ze wisten waarom: hier gedijen druiven om wijn van te maken – en wijn heeft de zorgen van de Mainzeranen al vaak verdreven.

De druiven rijpen op de zacht glooiende, zonnige heuvels rondom Mainz. Het milde klimaat in de regio biedt ruimte aan iets wat je niet zou verwachten: tussen barokke paleizen, Romeinse ruïnes en hoogbouw uit de jaren vijftig groeien vijgenbomen en palmen. Nog niet genoeg aan Middellandse Zee-ambiance? In de zomer wordt zand uitgestrooid op de Rijnoever, zodat je met cocktail en parasol al in de vakantiestemming kunt komen.

Het antieke Mainz was toneel van toneel van een spraakmakende moord: de Romeinse keizer Severus Alexander werd in 235 in het stadsdeel Bretzenheim om het leven gebracht. Verder is de stad eigenlijk niet bepaald het centrum van politieke intriges. In de tijd van de Romeinen was Mainz een belangrijke provinciehoofdstad, regelmatig vereerd met bezoeken van Romeinse kopstukken. Van de politieke metropool in de klassieke oudheid veranderde de stad in de loop van de middeleeuwen tot een religieus centrum.

Mainz is namelijk niet alleen Romeins, maar ook katholiek. Veel bouwwerken, de prachtige domkerk voorop, getuigen er vandaag nog van dat de stad en zijn ommeland ooit een van de belangrijkste bisdommen was ten noorden van de Alpen. Toch zijn de Mainzeranen nu ook weer niet zo katholiek. De Rijnstad neemt het niet zo nauw met die kleine ondeugden waar Rome of München aanstoot aan zouden nemen. De kardinaal viert graag carnaval en bezoekt voetbalwedstrijden van de plaatselijke club, FSV Mainz 05. Ook de gewone Mainzeraner neigt eerder naar het goede leven dan naar de strikte leer.

Uitgesproken mooi is Mainz echter niet, of beter gezegd: niet meer. Tijdens de oorlog en daarna is veel vernietigd. Toch valt er nog genoeg te ontdekken: een Romeinse tempel met beelden van naakte dronkaards, een Romeins theater met harde banken, kersenbomen uit de middeleeuwen, bijbels achter glas, letters uit steen, barokke adelspaleizen, chique strandpromenades, scheef vakwerk en naar het heet ook excrementen van de duivel: de hellevorst zou in de domkerk gevaren zijn, voordat het dak was afgebouwd. Het verhaal gaat dat hij ergens in een hoek zijn behoefte heeft gedaan.

In het straatbeeld van Mainz vallen vooral de studenten en hun kroegen op. Met meer dan dertigduizend studenten behoort de kleine Rijnstad tot de belangrijkste universiteitssteden van Duitsland. De horeca vaart er wel bij: kroegen, discotheken en café’s worden altijd druk bezocht. De doorsnee leeftijd van de gasten is daarbij niet bepaald hoog. Ook veel ‘oorspronkelijke’ Mainzeraner mengen zich graag onder het lezende, lerende en discussiërende publiek.

De typische Mainzeraner gaat graag op stap en niet alleen op Fassenacht  (noem het feest hier nooit carnaval of Fasching – dat zeggen de andere carnavalssteden). Arm in arm hossen drinkebroers tot in de vroege uurtjes, er zijn gemaskerde bals en drinkgelagen. Het bereikt allemaal zijn hoogtepunt tijdens de grote optocht op Rosenmontag, waarbij de hele stad uitloopt en alle krachten worden gemobiliseerd om op te kunnen boksen tegen de getalsmatig overmachtige concurrentie uit Keulen en Düsseldorf. Veel Mainzeraner zijn hiervoor het hele jaar door fanatiek in training.

Als klein eerbetoon aan de stad – en natuurlijk omdat Fassenacht van internationale betekenis is – zendt de tweede Duitse staatszender ZDF de gebeurtenis live uit. Mainz is ook mediastad: sinds de jaren tachtig tronen de flatgebouwen van het ZDF-zendstation vanaf de Lerchenberg boven de stad uit. Voor de cultuur, economie en het imago van de gemeente is de zender een ware zegen – en voor duizenden mensen uit de hele Rijn-Main-regio een belangrijke werkgever.

Mainz is niet alleen sympathiek en gezellig, Mainz is ook modern en dynamisch. Als op twee na grootste stad in het Rijn-Main-gebied heeft Mainz zich naast Frankfurt en Wiesbaden opgewerkt tot belangrijk economisch centrum. Als hoofdstad van Rijnland-Palts brengt het ook politiek gewicht in. Arrogant of zakelijk zijn de Mainzeraner evenwel nooit geworden, ze hebben vastgehouden aan hun oprechte en onbekommerde houding ten opzichte van anderen en hun stad. Deze sfeer van niet-alles-zo-serieus-nemen (vooral zichzelf niet) is bepalend voor de kwaliteit van leven in Mainz en verbindt alle inwoners met elkaar, van de caissière in de supermarkt, tot aan de gegoede burgerij in de betere wijken.

Een Mainzeraner Fassenacht-smartlap vat deze houding treffend samen: “Hier aan de Rijn gaat de zon nooit onder/ hier aan de Rijn, lieve schat, dat kun je me geloven/ want overdag lacht ze vanuit de hemel naar beneden/ en ’s avonds schijnt ze uit elk glas...”

Mark Ehrbrecht is journalist bij ZDF-Heute