4. Voelt u zich al een beetje Europeaan?
"Ja, dat heb ik altijd al gevoeld en dat gevoel heeft niets met de Europese Unie te maken. De EU heeft volgens mij namelijk niets met Europa te maken."

5. In het verlengde daarvan: wanneer werd het onderwerp van de uitbreiding van de Europese Unie voor u meer dan een 'ver-van-m'n-bed show'? Of volgt u het nieuws over de toetreding nog steeds met niet meer dan gemiddelde belangstelling?
"Al vanaf het begin, in de jaren vijftig, heeft de Europese uitbreiding mijn aandacht. De uitbreiding naar het Oosten volg ik met dezelfde belangstelling."

6. Bent u bang dat door de toetreding van minder draagkrachtige landen uit het voormalige Oostblok de welvaart in het Westen onder druk komt te staan? Is de uitbreiding naar het Oosten dan wel een goed oplossing?
"Ja, daarom ben ik ook tegen de uitbreiding. Ze mogen er wel bij als hun levensstandaard gelijk is aan die van ons. Anders is er namelijk sprake van oneerlijke concurrentie."

7. Hoe denkt u dat de rol van Duitsland er in het nieuwe Europa uit gaat zien? Van de rand van de Unie verschuiven ze immers naar het centrum van de Europese samenwerking.
"De rol van Duitsland wordt relatief groter omdat het geografisch gezien in het midden komt te liggen"

8. Gerhard Schröder is de eerste bondskanselier die de nadruk legt op de Duitse nationale belangen en in die hoedanigheid een grotere rol van Duitsland in Europa vereist. Wat vindt u van dit nieuwe Duitse zelfbewustzijn?
"Het is logisch dat Duitsland zelfbewuster wordt en ik ben niet bang voor een gezond nationalisme."

9. Nederland en Duitsland lijken in vele opzichten op elkaar en hebben in Europa vaak dezelfde agenda. Zullen Nederland en Duitsland hun gemeenschappelijke belangen ook gezamenlijk kunnen behartigen of zal Schröder na de uitbreiding meer oog hebben voor de belangen van de grote landen?
"De economische banden zullen er altijd blijven, maar Duitsland zal relatief meer landen naar de landen in het Oosten gaan kijken."

Citaten

Gehoord op het Grote EU-Toekomstdebat in de Balie (Amsterdam) op 12 november 2002

Staatssecretaris van Europese Zaken Atzo Nicolaï:
"Ik ben niet eurosceptisch maar overheidssceptisch, en dus ook vóór Europa, maar dan wel democratischer en daadkrachtiger!"

Frans Timmermans, vertegenwoordiger van de Tweede Kamer in de Europese Conventie:
"Wij zijn niet in staat om een helder beleid te voeren omdat er binnen deze regering verschillend wordt gedacht over Europa. Aan de ene kant is er een pro-Europabeleid, maar anderzijds heerst er binnen het kabinet europascepticisme."