Christiansen: het einde van een talkshowkoningin

Op 22 november 2005 zitten drie vrouwen op de publieke tribune van de Bondsdag. De dames, allen van middelbare leeftijd, hebben wat te vieren. Angela Merkel wordt namelijk tot kanselier gekozen. De CDU-voorzitter is de eerste vrouw die de Berlijnse Republiek zal leiden. Klikkende camera’s leggen de aanwezigheid vast van Liz Mohn, ex-telefoniste en sinds haar huwelijk met Reinhard Mohn grootaandeelhouder van Bertelsmann. Dat is het Duitse uitgeversconcern dat onder meer eigenaar is van RTL, Europa’s grootste tv-zender. Naast Liz Mohn zit Friede Springer, het vroegere kindermeisje van Axel Springer, de gestorven uitgever van Bild-Zeitung. De weduwe waakt over het welzijn van Europa’s grootste boulevardblad. De derde vrouw op de tribune is Sabine Christiansen, de talkshowkoningin van Duitsland.

Samen met Angela Merkel vormde dit kwartet lange tijd de Frauenrepublik, want deze dames bepaalden bij onze oosterburen grotendeels wat er in media en politiek gebeurde. Nu heeft Sabine Christiansen de handdoek in de ring geworpen. Ze had na 447 uitzendingen genoeg van haar praatprogramma, dat het verwijt kreeg de functie van het parlement uit te hollen. Geheel in stijl hield haar laatste uitzending de media nog dagen bezig: haar gast bondspresident Horst Köhler maakte zijn wens wereldkundig dat Duitse bondspresidenten door het volk gekozen moesten worden. 

Na de beëdiging van Merkel en het aantreden van de grote coalitie in 2005 ging het bergafwaarts met de talkshow van Christiansen. Het verstandshuwelijk tussen SPD en CDU/CSU heeft het politieke bedrijf in Duitsland saaier gemaakt. De kijkcijfers van Christiansen daalden navenant.

Toen de Noord-Duitse tv-journaliste in 1998 begon met haar wekelijks uurtje om kwart voor tien, zag de Duitse werkelijkheid er heel anders uit. Helmut Kohl was al zestien jaar aan de macht en verzuimde om de Bondsrepubliek te hervormen. In hetzelfde jaar verhuisde de regering van Bonn naar Berlijn en namen de showmasters Gerhard Schröder en Joschka Fischer het bewind over. Omdat deze twee onstuimige heren veel weerstand opriepen werd de Duitse politiek stukken levendiger. Het beleid van de SPD-kanselier en zijn Groene vice-premier bood voldoende raakvlakken voor de strenge Christiansen om de twee politici elke zondagavond door hele en halve experts de grond in te laten boren.

Waar het Nederlandse programma Buitenhof soms het verwijt krijgt links te zijn, wordt de Duitse variant vaak neoliberaal genoemd. En dat was niet alleen omdat Christiansen ook een uitzending met global players op de Amerikaanse zakenzender CNBC presenteerde. Snelle privatisering en onbegrensd marktdenken, daar ging het om volgens de talkshowhost.

In zijn boek ‘Meine Sonntage mit Sabine Christiansen’ beschrijft auteur Walter von Rossum zijn persoonlijke ervaringen met de talkshow. “Zondagavond op 21.45 uur beginnen bij de ARD de gieren van de Apocalyps hun vlucht.” Von Rossum wijst erop dat Christiansen de toekomst van Duitsland vaak heel duister schetste. NRC-correspondent Michel Kerres maakte de sombere bespiegelingen bij Christiansen zelfs mede verantwoordelijk voor het zware gemoed van Duitsland onder de jaren van Schröder.

Voor veel schrijvende journalisten was haar politieke talkshow een gruwel, omdat ze elementaire regels van het vak minachtte. De voormalige nieuwslezeres van de NDR nodigde vrijwel altijd de oppositieleden van de conservatieve CDU/CSU en de liberale FDP uit, die steevast na een voorzetje van Christiansen hun ingestudeerde oneliners over de roodgroene regering ten beste gaven.

Christiansen vroeg niet door en onderbrak haar gasten nauwelijks als een volksvertegenwoordiger klinkklare onzin of populistische taal uitsloeg. “Sabine Christiansen zou onmiddellijk moeten ophouden, nu meteen”, eiste Reinhard Mohr van Spiegel Online toen de vroegere Lufthansa-stewardess bekendmaakte te willen stoppen. Dezelfde auteur schreef maanden later bij haar afscheid een grafrede: Queen Blabla dankt ab. Maar misschien was hij wel jaloers omdat Christiansen met haar uitzending op zondagavond de politieke thema’s van de komende week bepaalde. Dat was vroeger het domein van Der Spiegel, die op maandagmorgen bij lezers in de bus ligt.

Bondsdagvoorzitter Norbert Lammert (CDU) moet Christiansen in gedachten hebben gehad toe hij dit jaar de vele talkshowoptredens van Duitse politici laakte. Oppervlakkig, goedkoop en gericht op publiciteit in plaats van inhoud, was het oordeel van de chistendemocraat.

Maar Christiansen oogstte ook lof. Vooral van de politici Klaus Wowereit (SPD) en Guido Westerwelle (FDP), twee feestbeesten die voortdurend aan de zijde van Christiansen in het wervelende Berlijnse nachtleven opdoken, en niet toevallig de meest uitgenodigde gasten in haar talkshow waren. Van al haar gasten kwam de ijdele Westerwelle het vaakst naar haar studio aan de West-Berlijnse Gedächtniskirche. De leider van de Duitse liberalen kreeg van Christiansen jarenlang onbegrensde mogelijkheden om verbaal op het duo Schröder-Fischer in te hakken.

Inmiddels is het voorbij met het vaste zondagavondmenu: Tagesschau, Tatort, Talk bei Christiansen. De 50-jarige vrouw heeft genoeg van alle kritiek en publieke druk op haar privé-leven. Ze moest in Bild-Zeitung lezen dat haar man haar bedroog met haar beste vriendin.

Christiansen vond haar uitlaatklep in het chique societyleven, wat voor boulevardjournalist Franz-Josef Wagner de aanleiding was de tv-journaliste met een bezem te vergelijken. “Maar niet elke bezem heeft mooie benen”, schreef de veelbesproken columnist, die elke dag op pagina twee van Bild iemand in niet mis te verstane bewoordingen een brief schrijft. Christiansen heeft genoeg van dit soort typeringen, vond de ware liefde bij een Franse zakenman en vertrekt naar Amerika.

Rob Savelberg schrijft als correspondent in Berlijn voor diverse Nederlandse en Belgische media, zoals De Telegraaf, Knack en De Groene Amsterdammer.