Vergeten Berlijnse plekken: Friedrichsfelde
Laatste rustplaats voor socialistische 'helden'
24-mei-2006
tekst en foto's: Leonie van Nierop
In het midden van dit monument staat een grote stele met de woorden: die Toten mahnen uns. In een kring eromheen liggen de grafstenen van een achttal socialistische helden. Ernst Thälmann ligt er tegenover Walter Ulbricht. Op een paneel in de muur zijn namen gebeiteld van mensen die tijdens de Weimarrepubliek en het Derde Rijk vanwege linkse sympathieën om het leven kwamen. Tot Wilhelm Liebknecht, oprichter van de SPD, hier in 1900 werd begraven, was Friedrichsfelde een onopvallende armenbegraafplaats. Snel werd zij in de volksmond socialistenbegraafplaats genoemd. In 1919 werden Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg hier ter aarde besteld.
Zeven jaar later werd het Revolutionsdenkmal opgericht ter herinnering aan de slachtoffers van de Novemberrevolutie. Het ontwerp kwam van Ludwig Mies van der Rohe. Op een muur van baksteen prijkten een rode vlag, de sovjetster en de woorden: ich bin, ich war, ich werde sein. In 1935 werd het monument door de nationaal-socialisten afgebroken. Toen in 1968 in West-Berlijn Mies van der Rohe’s Neue Nationalgalerie werd geopend, gingen er in Oost-Berlijn stemmen op om het Revolutionsdenkmal weer in oude staat te herstellen. Die discussie is nog altijd niet ten einde.
De begraafplaats Friedrichsfelde ligt aan de Gudrunstraße in de Oost-Berlijnse wijk Lichtenberg en is het makkelijkst bereikbaar met metrolijn U5 vanaf station Alexanderplatz, uitstappen station Lichtenberg.
