Gekomen om in Amsterdam te blijven

Niet alleen in Nederland bestaat het publiek van Wir sind Helden voornamelijk uit Duitsers, dat is bij vrijwel alle concerten in het buitenland zo. Hoe ervaart Wir sind Helden dat? Het is een erg dankbaar publiek om voor op te treden, vindt de band, “voor hen zijn we iets van thuis, een beetje zoals ‘Schwarzbrot’”.

Maar hoe welkom de Duitse fans ook zijn, het streven is toch om een breder publiek te bereiken. “We hopen er eigenlijk op dat al deze Duitse fans hun niet-Duitse vrienden meenemen”, zegt drummer Pola Roy. Dat lijkt soms al te lukken, “in Groningen bijvoorbeeld waren er veel Nederlanders”, zegt zangeres – en gezicht van de band – Judith Holofernes, “dat is voor ons iets heel bijzonders”.

In Duitsland treedt de band op in stadions voor duizenden mensen, daarbuiten in kleine clubs. Hoe is het om weer voor een klein publiek te spelen? “Spelen in kleine clubs is super”, daar zijn de bandleden het over eens. “Het optreden voor een klein publiek vormt een goede afwisseling met de optredens in de grote stadia”, zegt Jean-Michel Tourette (gitaar en keyboard). “Spelen voor een kleine zaal buiten Duitsland is veel directer”, vult bassist Mark Tavassol aan, “Het is mooi als je ook de mensen die de muziek niet goed kennen toch mee weet te krijgen.”

Typerend voor Wir sind Helden zijn de inventieve, scherpe en vaak erg rake teksten. De nummers komen in nauwe samenwerking tussen de bandleden tot stand. De werkwijze wisselt, maar over het algemeen overladen de mannelijke bandleden Holofernes met muziek, die zij dan vervolgens van teksten voorziet. De thema’s van de teksten liggen dicht bij haarzelf: “Het zijn de dingen waar ik met mijn vrienden over praat”, legt ze uit.

Er wordt vaak gezegd dat de teksten van het debuutalbum ‘Die Reklamation’ politieker zijn dan die van het laatste album ‘Von hier an blind’. Holofernes noemt de onderwerpen die in haar teksten naar voren komen liever filosofisch dan politiek. Zij schrijft over wat haar interesseert, dat deed ze bij de eerste plaat en dat heeft ze bij de tweede weer gedaan. “Voor mij zijn de thema’s op de tweede plaat maatschappelijk net zo relevant als die op de eerste”, verduidelijkt ze.

Wat zijn eigenlijk de Helden van Wir sind Helden? Het blijft even stil. Dan roept Holofernes: “The Yes Men”, de hoofdrolspelers in een gelijknamige documentaire die ze net gisteren heeft gezien. “Gewoon gaan kijken, hoeft verder niets over uitgelegd te worden”, aldus Holofernes.

Tavassol heeft meer moeite met deze vraag. ‘Helden’ vindt hij een nogal beladen woord. “Het is in onze bandnaam ook ironisch bedoeld”, zegt hij er voor de zekerheid nog maar even bij. Voor hem zijn helden eerder mensen die hij persoonlijk kent. In de muziek heeft hij eigenlijk geen helden meer. Als tiener was Peter Gabriel zijn idool, maar fan zijn, zoals hij fan van hem was en met die intensiteit, dat kan hij nu niet meer. “Het gevaar van zulke helden”, zegt Tavassol, “is ook, dat je alles aan zo iemand goed gaat vinden. Niet alleen zijn muziek maar ook zijn denkbeelden, zonder deze nog erg in twijfel te trekken.”

Het is mij duidelijk, ‘helden’ is een te beladen woord. Kunnen ze me dan misschien zeggen waar ze graag naar luisteren? Voor de liefhebber: Karate en Zoot Woman (Tavassol), Elliott Smith en Radiohead (Tourette), Sigur Ros en Interpol (Roy) en Elvis Costello, Bob Dylan en dEUS (Holofernes).

In Duitsland, maar ook daarbuiten, wordt steeds weer gesproken van een ‘Zweite Neue Deutsche Welle’ oftewel een ‘Neue Neue Deutsche Welle’. Hiermee wordt gerefereerd aan de ‘Neue Deutsche Welle’ van de jaren tachtig, de verzamelnaam voor succesvolle bands als Nena, D.A.F. en Spider Murphy Gang. Er wordt hierbij overigens wel erg gemakkelijk voorbij gegaan aan wat er tussen toen en nu in Duitsland op muziekgebied is gebeurd – de zogenaamde Hamburger Schule en Duitse Hiphop, om maar wat te noemen.

Is er echt sprake van zo’n toename van het aantal Duitstalige bands? Volgens Tavassol is deze ‘Neue Neue Deutsche Welle’ vooral een “Neue Deutsche Mediawelle” – een nieuwe Duitse mediagolf. “Maar er is er wel een nieuwe ontwikkeling gaande”, zegt Roy, “het Duits is in de hitparades sterk vertegenwoordigd op dit moment. Dat het mogelijk is dat er in de Top Tien acht Duitstalige nummers staan, dát is nieuw.”

Voor wie zich verder wil verdiepen in de Duitse muziek heeft Wir sind Helden de volgende tips: The Robocop Kraus, “Britpop met een discobeat”; Ollie Schulz und der Hund Marie, “een singer-songwriter met akoestische gitaar, maar dan met band”; Tele, “oorspronkelijk uit Freiburg, nu in Berlijn, ‘Schlicke Popmusik’” en Mia, “Synthie Punkpop mit deutlichem Hang zur Avantgarde”. En hoe zou Wir sind Helden zichzelf omschrijven aan het nog te veroveren Nederlandse publiek? “Indie Rock” begint Holofernes. “Eigenlijk gewoon Rock” zegt Tourette, “maar ‘Indie’ is cool, dus dat moet er ook bij”, lacht hij.

“Gekommen um zu bleiben” zingt Wir sind Helden op Von hier an blind en rekent daarmee af met iedereen die twijfelde aan de houdbaarheid van hun succes. “Gekommen um in Amsterdam zu bleiben” zingt Holofernes voor een uitgelaten publiek in de Melkweg. We zijn gewaarschuwd.

Katja Geelhoed is historica, heeft een aantal jaren in Duitsland gewoond en werkt bij de VPRO.