De Bachelor uit Oberlichtenau
Wat beweegt Duitslands jongste burgemeester?
19-dec-2003
Carsten Guhr was 22 jaar toen hij met meer dan 90 procent van de stemmen werd verkozen tot burgemeester van Oberlichtenau, een gehucht van 1586 zielen in het voormalige Oost-Duitse Saksen. Hij was de enige kandidaat en is twee jaar later nog steeds de jongste vaste werknemer van de gemeente Oberlichtenau. Guhr is inmiddels een afgestudeerd bestuurskundige, heeft zijn hele leven geturnd, beschikt niet over een burgemeesterswoning maar wel over een Seat als dienstauto. Hij is geen lid van een politieke partij, maar zijn opvattingen kunnen als liberaal bestempeld worden.
"Der schönste Platz auf Erden."
Waarom zou de gemiddelde Nederlander een bezoek moeten brengen aan Oberlichtenau?"In de eerste plaats om de leefomgeving van de jongste burgemeester van Duitsland te leren kennen. Oberlichtenau is een idyllische gemeente aan de voet van 400 meter hoge bergen, met veel bossen, met een rivier door het stadje heen en er is een barok slot met dito park. Als je van de natuur houdt, is Oberlichtenau de ideale vakantiebestemming."
Wat heb je bereikt de afgelopen 2 jaar, wat is je beleid geweest? "Alles ein bißchen besser machen." Hij heeft getracht het beleid van zijn voorgangers voort te zetten: "Nieuwe straten, nieuwe infrastructuur, bewoners een mooie woonomgeving garanderen, oude barokke gebouwen in stand houden - dat hebben we gedaan. Om dit alles te bereiken, moet je je financiën op orde hebben, dat is mijn doel geweest. Ik ben begonnen met een tekort van 155 duizend Mark. In de afgelopen twee jaar heb ik dit weggewerkt en de markteconomie in mijn stad gestimuleerd, zodat er nu voor het eerst sprake is van een begrotingsoverschot. Dit rigide beleid betaalt zich nu uit - in tegenstelling tot omliggende gemeentes, die er nu achter komen dat de problemen zich niet vanzelf oplossen."
Carsten Guhr geeft aan dat de herinnering aan de DDR nog diep geworteld is bij brede lagen van de bevolking en hoewel het leven in Oberlichtenau tegenwoordig op westerse leest geschoeid is en er steeds minder plaats is voor de onderlinge solidariteit van vroeger, steken af en toe bij evenementen de "oude" gevoelens weer de kop op. Ook de kleine dingen en gebruiksvoorwerpen van alledag uit de DDR-tijd dragen ertoe bij dat het verleden levend wordt gehouden. Oberlichtenau kent dezelfde problemen als andere plaatsen in voormalig Oost-Duitsland, zoals het wegtrekken van gekwalificeerde arbeidskrachten. Een lichtpuntje is dat er een toename is van kinderen, terwijl in andere steden de bevolking afneemt. Steeds meer jonge families, die werkzaam zijn in Dresden, vestigen zich in Oberlichtenau, omdat ze landelijk willen wonen.
Wat zijn je verdere politieke ambities? Wil je de jongste bondsminister worden, of zelfs de jongste kanselier ooit? "Terwijl ik mijn studie afmaakte - ik was toen al burgemeester - plaagden mijn klasgenoten mij daar altijd mee. Intussen moet ik zeggen: het is geen strevenswaardig beroep, aangezien ik voor de genoegdoening van dit beroep te weinig machtsbewustzijn en te weinig zelfkennis bezit. Wanneer je vaak in de schijnwerpers staat moet je daar genoegdoening uithalen, pas dan word je gelukkig. Ik geloof niet dat ik dat heb." Guhr wil nog wel verder in de politiek om de wensen van de bevolking gerealiseerd te zien worden, maar aan de andere kant heeft hij schoon genoeg van alle machtspolitieke spelletjes. Hij wil burgemeester blijven omdat hij daadwerkelijk dingen bereikt heeft, niet omdat hij door "partijgenoot A of B" in het zadel gehouden wordt. Voorlopig geen 'Bundeskanzler Guhr' dus.
"Ik heb te weinig tijd voor de dingen die mijn leeftijdgenoten doen. Ik ben nooit een groot discoganger geweest door de week of op vrijdag. Tegenwoordig heb ik op zaterdagavond bijna altijd wel verplichtingen die voortkomen uit mijn burgemeesterschap of heb ik behoefte aan rust. Wat overblijft - en waar ik wel actief in ben - is het Carnaval. Ik sta zelf ook op de bühne. Als burgemeester ben je altijd in dienst en let iedereen op je; dit betekent dat je niet zomaar met een vreemde vrouw kunt "rumknutschen" ('flikflooien', J. S.), hoe jammer dit ook lijkt. Je moet je daarbij neerleggen."
Macht erotiseert. Kun je dit beamen? "Die ervaring heb ik tot nu toe niet gehad, misschien heb ik nog te weinig macht! Ik heb heel veel vrouwen leren kennen, en steeds zijn deze relaties op de klippen gelopen toen die vrouwen erachter kwamen hoeveel tijd met mijn baan gemoeid was. Vrouwen willen dat je veel tijd voor ze hebt en die heb ik nu eenmaal niet. Gelukkig heb ik nu een partner die hier anders over denkt en zelf ook niet veel tijd heeft. De vrouwen zijn in ieder geval niet op me afgestormd na mijn benoeming."
Ik wijs hem op een berichtje uit het gastenboek van de website van Oberlichtenau van ene Loraine, die nogal van hem gecharmeerd schijnt te zijn. Ken je haar?
"Aha [...]"
"Ik ken haar niet. Vrouwennamen vergeet ik sowieso snel, aangezien ik zoveel vrouwen ontmoet."
Ken je het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA)?
"Niet inhoudelijk. Het werk dat het DIA doet vind ik erg belangrijk. Problemen tussen twee landen zijn alleen op te lossen als men elkaars cultuur begrijpt. Het DIA speelt hierbij een belangrijke rol."
"Klasse. Het sluit aan bij wat ik over het DIA zei. Door het vertonen van de film 'Good bye, Lenin!' wordt de Nederlandse jeugd een stuk bewuster van de problemen in de voormalige DDR. Ik vind dit goed en ben blij dat ik gekomen ben."
"Haha, dan moeten er in Duitsland eerst instituten analoog aan het DIA worden opgericht en die ken ik niet zo één-twee-drie." (In Münster is het Haus der Niederlande gevestigd, dat te vergelijken is met het DIA, J. S.)
Over de hervormingen in Duitsland: is de regering-Schröder op het juiste pad?"Ik ben geen sociaal-democraat, noch een christen-democraat, maar ben eerder freiheitlich denkend. En wat betreft de regering: de beste sociale politiek is een succesvolle economische politiek. Je kunt je als land alleen een dure verzorgingsstaat veroorloven als je er ook de welstand voor hebt. Deze welstand komt voort uit de kenniseconomie. In de huidige hervormingen zie ik typische sociaal-democratische trekjes; men wil de verzorgingsstaat koste wat kost behouden. Als je dit wilt, moet je dus je kenniseconomie stimuleren. Ik ondersteun de moed van de regering dát ze hervormen, maar of het gaat lukken moet ik nog zien."
Volgens Guhr probeert men teveel de problemen op te lossen met nieuwe belastingen, maar dat is volgens hem niet de juiste weg. Hij refereert hier aan Oberlichtenau: toen hij aantrad probeerde hij meteen de financiën op orde te brengen, wat volgens hem wél de juiste weg is. Eerst pijn lijden, daarna "pluk je echter de vruchten".
Het interview wordt afgesloten met enkele filosofische bespiegelingen van 's lands jongste burgemeester over de staatsinrichting. De representatieve democratie levert volgens hem enkel zakkenvullende, egoïstische burgers op. Zijn politieke lijfspreuk, hoewel hij vergeten is waar hij hem vandaan heeft, luidt dan ook: "Die Demokratie ist ein wunderbares Geschenk der neuen Zeit, aber sie funktioniert nicht ohne ein Stück Diktatur". Oftewel, men kan niet naar iedereen luisteren, op een gegeven moment moeten er van hogerhand beslissingen genomen worden.
