(29 september 2005) "Er is veel dat Hamburg en Nederland met elkaar verbindt!" Met die woorden opende Gunnar Uldall, de minister van Economische Zaken in de deelstaat Hamburg, enkele maanden geleden een presentatie van Nederland op het raadhuisplein hier in de hanzestad. Gedurende enkele dagen wilde Nederland de Hamburgers laten zien, dat het land meer te bieden heeft dan kaas en tulpen. De rasechte Hamburgse taxichauffeur, die me onlangs voor een rit meenam, schijnt dat al langer te weten.

(23 september 2005) Het Goethe-citaat uit de titel geeft de stemming van de leidende politici van de twee grootste fracties na de Duitse verkiezingsuitslag perfect weer. Het betreft de gevoelens over de nog onbesliste machtsvraag wie uiteindelijk kanselier wordt van Duitsland. De overwegend huidige negatieve stemming onder de Duitse bevolking is evenwel niet gebaseerd op deze machtsvraag, maar op de vraag wie hen uit de economische crisis helpt. We hebben te maken met een paradoxale situatie: het vertrouwen in de politici is zeer laag, maar tegelijkertijd wordt het manna uit Berlijn verwacht. Wat moet gebeuren om deze situatie te doorbreken?