Resultaten

De volgende voorlopige gevolgen van het uitwisselingsprogramma zijn waar te nemen:

1. In directe zin is het informatieniveau over elkaars landen verbeterd, door de reportages en de artikelen van de journalisten tijdens en na hun uitwisseling. Een concreet voorbeeld hiervan is Aertjan Grotenhuis, die na deelname aan de uitwisseling geruime tijd werkzaam was als correspondent voor de Staatscourant in Noordrijn-Westfalen. Vanuit Bonn schreef hij artikelen met goede en betrouwbare informatie over Duitsland. Voorheen beschikte de Staatscourant in het geheel niet over een correspondent in Duitsland. De aanstelling van oud-deelnemer Grotenhuis bracht daar verandering in.

2. Op basis van de uitwisselingen tot nu toe kan worden vastgesteld, dat veel journalisten hun vizier blijvend op elkaars land hebben gericht. Enkelen hebben zich na het uitwisselingsprogramma gevestigd als correspondent in het andere land. Een voorbeeld is Hans Verbeek, die in het uitwisselingsprogramma in 1996 twee maanden in Berlijn verbleef, en daarna Nederlandse correspondent werd voor diverse media. Vervolgens de Duitse journaliste Isabel Wirtz, die zich sinds haar deelname aan de uitwisseling van 2000 als journaliste in Nederland heeft gevestigd, zowel werkzaam voor Duitse als voor Nederlandse media. Anderen maken geregeld reportages voor het vroegere gastmedium of doen met regelmaat verslag voor hun eigen medium in het voormalige gastland: Bijvoorbeeld de Duitse journalist Karsten Polke-Majewski werkzaam voor Zeit.de, die de Duitse lezers op de hoogote houdt van de laatste ontwikkelingen in Nederland.

3. De meeste journalisten houden contact met het medium waar zij hun uitwisseling hebben doorgebracht, via zakelijke contacten en vriendschappen, waarvoor de basis is gelegd in de periode van de uitwisseling. Te denken valt onder anderen aan de Duitse journalist Klaus Stratmann, afkomstig van Westdeutsche Allgemeine Zeitung (WAZ), die zijn uitwisseling in 1994-1995 doorbracht bij de Haagsche Courant, en tot op heden regelmatig naar Nederland afreist om daar weer eens een kijkje achter de schermen te nemen. Stratmann is inmiddels redacteur geworden van het Duitse Handelsblatt in Düsseldorf.

4. Of de uitwisseling invloed heeft gehad op de algehele Duits-Nederlandse en Nederlands-Duitse verhoudingen is moeilijk te meten. De deelnemers zelf trekken in welhaast alle gevallen de conclusie dat ze veel meer inzicht hebben gekregen in de andere samenleving, hetgeen vanzelfsprekend niet betekent dat ze daardoor niet bepaalde aspecten van die samenleving als minder prettig ervaren, soms juist als gevolg van de deelname aan het stipendium. In het algemeen leggen ze echter steeds de nadruk op de positieve ervaringen.

5. In de evaluatiebijeenkomsten in Berlijn, na afloop van de twee maanden durende uitwisselingsperiode, is gebleken dat Nederlandse en Duitse journalisten van elkaar en van elkaars werkwijze leren. In enkele samenvattende zinnen gezegd: Nederlandse journalisten leren op Duitse redacties om zorgvuldiger met feiten om te gaan, diepgaander te rechercheren alvorens over onderwerpen te berichten of te schrijven. Duitse journalisten leren op Nederlandse redacties om meer op mensen af te gaan die bij de ontwikkelingen betrokken zijn, meer reacties van betrokkenen op te nemen en wat minder alleen met de technische feiten bezig te zijn.

6. Voor vrijwel alle deelnemers zijn de uitwisselingsperiode en de daarbij behorende inleidende en afsluitende seminars een soort van 'sabbatical'. Ze houden zich tijdens de seminars gedwongen systematisch met hun vak bezig, ze doen in het andere land inspiratie op, zowel voor nieuwe thema's als voor een andere journalistieke aanpak en vrijwel zonder uitzondering gaan ze, na terugkeer in hun eigen land, boordevol ideeën weer aan hun werk. Een niet onaanzienlijk deel van hen verandert van redactie of medium, niet lang na terugkeer.