Speerpunten van het derde Duitslandprogramma
Modernisering van de economische structuren en de arbeidsmarkt
18-sep-2006
Typerend voor de Duitse economie na de Tweede Wereldoorlog was een sterke nadruk op hoogwaardige industriële productie. Goede kwaliteit voor relatief hoge prijzen. Deze hoogwaardige productie vereiste veel scholing, een grote betrokkenheid van werknemers, hoge kapitaalinvesteringen en strikte regelgeving. Ze heeft geleid tot een systeem dat gekenmerkt wordt door een aanzienlijke mate van Politikverflechtung, een krachtige positie van werknemersvertegenwoordigers in bedrijven en een sterke vertegenwoordiging van banken binnen bedrijven.
Hoe succesvol dit model ook is geweest (en voor sommige industriële sectoren nog steeds is), de vraag dringt zich steeds meer op of dit model nog steeds adequaat is. Is de Duitse industriële economie nog steeds concurrerend, of zal zij zich, gegeven de structurele economische veranderingen die zich als gevolg van de globalisering voordoen, in een andere meer kenniseconomische richting dienen te ontwikkelen (Wissensökonomie)? De hervormingen, die haast per definitie gepaard gaan met het snijden in historisch verworven ‘privileges’ van grote groepen, verlopen moeizaam. Niet zonder reden wordt dan ook betwijfeld of het tempo hoog genoeg is om de economie ‘fit’ te maken voor de nieuwe mondiale verhoudingen.
De Duitse economie mag dan momenteel niet als motor functioneren, zij vormt nog steeds de kern van de Europese economische orde. Toch zal het juist in hoge mate afhangen van de ontwikkelingen in de Duitse economie of Europa haar concurrentiepositie in de wereldeconomie zal kunnen behouden. Los daarvan – dat behoeft geen betoog – is de Duitse economie voor de Nederlandse van beslissende betekenis.
